Người đưa mộc Kim Bồng ra thế giới

Bỏ quan niệm “truyền nghề nội tộc”

Người được nói ở trên là nghệ nhân nhân dân (NNND) Huỳnh Sướng, ông là truyền nhân đời thứ 13 của một gia tộc mộc lừng lẫy, người đang viết tiếp chương mới cho thương hiệu mộc Kim Bồng trên bản đồ thế giới.

Nghệ nhân Huỳnh Sướng sinh ra trong gia đình có truyền thống mộc lâu đời, là con trai của NNND Huỳnh Ri. Ông Sướng chia sẻ: “Làm nghề này, chăm chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là phải cảm nhận được cái hồn của gỗ. Có những khối gỗ tôi để trong xưởng cả mấy tháng trời, chỉ để nhìn nó mỗi ngày cho đến khi ý tưởng thực sự đã chín mới dám hạ đục. Làm vội thì xong việc nhanh, nhưng sản phẩm sẽ vô hồn”.

Chính thái độ làm việc nghiêm túc, đặt cảm xúc song hành cùng kỹ thuật đã giúp các sản phẩm của ông có một sức hút đặc biệt. Người xem không chỉ thấy những đường nét chạm trổ sắc sảo, mà còn thấy được hơi thở của thời gian và tâm huyết của người nghệ sĩ.

Kỳ tích từ khối gỗ quý

Làng mộc Kim Bồng từng có giai đoạn rơi vào cảnh đìu hiu khi giới trẻ không còn mặn mà với đục, bào. Đứng trước nguy cơ thất truyền, năm 1996, khi nhận được sự hỗ trợ từ UNESCO và chính quyền để tái thiết làng nghề, NNND Huỳnh Sướng đã có một quyết định táo bạo: Thuyết phục gia đình phá bỏ quan niệm “truyền nghề nội tộc”.

Đây là một bước ngoặt lớn, vì từ bao đời nay, bí quyết nghề nghiệp vốn chỉ được giữ kín trong dòng họ. Nhưng ông Sướng hiểu rằng, nếu cứ khư khư giữ cho riêng mình, nghề mộc Kim Bồng sẽ chết. Ông bắt đầu mở lớp dạy nghề cho thanh niên trong và ngoài làng.

“Nghề này kén người lắm, không phải ai cũng trụ lại được. Nhưng càng kén thì mình càng phải mở rộng cửa để tìm được những người thực sự có tâm và có tầm để kế cận. Chỉ cần lớp trẻ còn yêu gỗ, mộc Kim Bồng sẽ còn vươn xa” - ông Sướng khẳng định.

Đưa mộc Kim Bồng xuất ngoại

Câu chuyện về tác phẩm “Nguồn cội” của ông vẫn luôn là chủ đề khiến giới mộ điệu trầm trồ. Đây là một kiệt tác được thực hiện trên một khối gỗ liền khối, lấy hình tượng quả bầu làm trung tâm biểu tượng cho sự tích trăm trứng của dân tộc Việt. Trên diện tích bề mặt ấy, ông Sướng đã kỳ công chạm khắc hơn 1.000 con rồng uốn lượn, đan xen cùng các biểu tượng văn hóa kinh điển như Khuê Văn Các, Chùa Một Cột, Hồ Gươm...

Triết lý của ông Sướng rất rõ ràng: Nghề mộc không phải là sản xuất hàng loạt. Mỗi khối gỗ có một linh hồn riêng, một hướng thớ riêng. Người thợ giỏi không phải là người ép gỗ theo ý mình, mà là người hiểu gỗ để nương theo đó mà tạc nên hình hài.

Không dừng lại ở việc giữ nghề, NNND Huỳnh Sướng còn là người tiên phong đưa sản phẩm mộc thủ công của Việt Nam ra thế giới. Những đơn hàng từ Anh, Pháp, Mỹ, Canada... đổ về xưởng mộc của ông ngày một nhiều.

Khách hàng quốc tế đặc biệt ưa chuộng các dòng nội thất cao cấp như bàn ghế, giường tủ được chế tác thủ công hoàn toàn. Mỗi sản phẩm có giá từ 2.000 đến 10.000 USD (tương đương 50 - 250 triệu đồng). Dù giá cao, nhưng khách hàng vẫn sẵn lòng chờ đợi hàng tháng trời để sở hữu. Lý do đơn giản là họ không mua một món đồ nội thất, họ mua một tác phẩm nghệ thuật độc bản.

Bên cạnh những mặt hàng xa xỉ, xưởng của ông vẫn duy trì sản xuất các mặt hàng lưu niệm, tượng gỗ nhỏ để phục vụ khách du lịch. Với ông, mỗi món quà lưu niệm nhỏ bé theo chân du khách về nước cũng là một “sứ giả” quảng bá văn hóa Hội An ra thế giới.

Ở tuổi 57, ông vẫn miệt mài bên những khối gỗ, vẫn trăn trở với từng thớ vân, vẫn khát khao tạo ra những tác phẩm để đời.

Hành trình của NNND Huỳnh Sướng là biểu tượng của sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt - một sức sống bắt nguồn từ truyền thống nhưng luôn biết cách tự làm mới mình để hòa mình vào dòng chảy của thời đại.