Động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt nhiều biến động, đứt gãy chuỗi cung ứng và xu hướng bảo hộ ngày càng rõ nét, yêu cầu tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, mang tính bền vững và có khả năng lan tỏa mạnh mẽ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Phát biểu tại Hội thảo “Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026” diễn ra ngày 31/3, nhà báo Nguyễn Văn Hoài, Tổng Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt, nhấn mạnh rằng những động lực truyền thống đang dần bộc lộ giới hạn, buộc nền kinh tế phải chuyển đổi mạnh mẽ dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và nâng cao giá trị gia tăng trong các ngành sản xuất chủ lực, đặc biệt là nông nghiệp.
Tăng trưởng hai con số: mục tiêu dài hạn và chiến lược an ninh mới
Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, mục tiêu tăng trưởng kinh tế không chỉ đặt ra cho một vài năm, mà phải nhìn trong chiến lược dài hạn tới 2045 hoặc xa hơn. Ông nhấn mạnh Việt Nam có thể hướng tới mức tăng trưởng GDP trung bình 10% trong giai đoạn 5 năm, thay vì đặt mục tiêu cứng cho từng năm.
Để đạt được điều này, Tiến sĩ Lực cho rằng Việt Nam phải bảo đảm 4 trụ cột an ninh: an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh chuỗi cung ứng và an ninh mạng – dữ liệu. Đây là những nền tảng không thể thiếu để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và tạo niềm tin thị trường. Ông cũng đề xuất đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế, cải thiện chất lượng tăng trưởng thông qua năng suất, đồng thời giảm hệ số ICOR từ mức 5 xuống còn 4 nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Trong khi đó, TS Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, lưu ý rằng tăng trưởng hiện nay vẫn phụ thuộc nặng vào tín dụng ngân hàng và đầu tư công. Dư nợ tín dụng tăng gần 19% nhưng GDP chỉ tăng khoảng 8%, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn chưa tương xứng. Do vậy, cần có các chính sách mạnh mẽ để khơi thông thị trường vốn, khôi phục các dự án đình trệ và đưa nguồn lực quay trở lại nền kinh tế.
Nông nghiệp – dư địa lớn nhưng chưa khai thác hết
Trong số các động lực mới, nông nghiệp tiếp tục được đánh giá là lĩnh vực có dư địa tăng trưởng rộng mở, song mức độ đầu tư hiện nay vẫn còn khiêm tốn. Dù đóng góp lớn cho xuất khẩu và bảo đảm an ninh lương thực, đầu tư tín dụng cho nông nghiệp mới chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ, thấp hơn rất nhiều so với bất động sản. Rào cản lớn nhất là thiếu tài sản đảm bảo, cùng với đó là quy mô sản xuất manh mún và khả năng tiếp cận vốn hạn chế.
Theo các chuyên gia, để nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, Việt Nam phải tập trung vào công nghệ chế biến sâu, sản xuất xanh và tiêu chuẩn quốc tế. Đây là điều kiện tiên quyết để nông sản có thể tiếp cận và đứng vững tại các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản.
TS Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, nhấn mạnh, khoa học công nghệ chính là trụ cột quan trọng nhất của nông nghiệp hiện đại. Thay vì chỉ tập trung vào những công nghệ “bề nổi”, ông cho rằng Việt Nam phải đầu tư mạnh vào các nghiên cứu nền tảng như di truyền học, lai tạo giống, công nghệ vaccine, hệ thống dự báo khí hậu – thời tiết, vì đây là yếu tố quyết định năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Để nông nghiệp phát triển bền vững, mô hình liên kết “4 nhà” – Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Nông dân cần được củng cố thực chất hơn. Trong đó, hợp tác xã phải được xem như một loại hình doanh nghiệp hiện đại, đóng vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất và kết nối chuỗi giá trị.
Cùng với đó, yêu cầu nâng cao chất lượng lao động nông thôn trở nên cấp bách. Người nông dân cần được đào tạo bài bản hơn về kỹ năng, công nghệ và quản lý để chuyển từ sản xuất truyền thống sang mô hình nông nghiệp thông minh, nông nghiệp tuần hoàn.
Các chuyên gia chung nhận định rằng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt mức hai con số trong những năm tới, Việt Nam cần vừa ổn định vĩ mô, vừa khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực đầu tư. Điều này bao gồm cải cách thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công, cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Trong đó, nông nghiệp – với vai trò là bệ đỡ của nền kinh tế, đồng thời là nguồn lực lớn chưa được khai thác hết, nếu được đầu tư đúng hướng với sự dẫn dắt của công nghệ và liên kết chuỗi, hoàn toàn có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới, góp phần đưa nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026 và trong dài hạn.
