Xanh hóa ngành dệt may

Bứt phá nhờ xanh hóa

Dù kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, sức mua tại các thị trường lớn chưa thực sự khởi sắc, vậy nhưng theo nhận định của giới chuyên gia kinh tế, năm 2025 được xem là một năm thành công của ngành dệt may Việt Nam, khi giữ vững vị thế tốp 3 thế giới, với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 46 tỷ USD.

Để có được kết quả với thông số tích cực kể trên, hàng loạt những doanh nghiệp (DN) ngành dệt may áp dụng chuyển đổi mô hình tăng trưởng; nhiều DN chủ động tái cấu trúc, lấy xanh hóa và số hóa làm trụ cột chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ vững đơn hàng và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chia sẻ dưới góc độ DN, ông Trần Như Tùng - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Dệt may đầu tư thương mại Thành Công (TCM) cho hay, các yêu cầu xanh hóa không còn mới, nhưng đã trở thành điều kiện bắt buộc nếu DN muốn duy trì đơn hàng tại các thị trường lớn, đặc biệt là châu Âu. Hiện ở Thành Công, đơn vị đã chuyển đổi dần sang năng lượng sạch, thay thế thiết bị cũ và từng bước chuyển các lò hơi từ than đá sang sinh khối. Do hệ thống các nhà máy được thiết kế theo công nghệ cũ nên quá trình chuyển đổi phải tiến hành theo lộ trình, không thể hoàn tất trong thời gian ngắn.

Ông Tùng cho biết thêm, từ năng lượng tái tạo, xử lý nước thải, thay đổi nhiên liệu đến dùng nguyên liệu tái chế… tất cả đều quan trọng như nhau. Và đơn vị làm theo thứ tự khả thi, cái nào dễ, hiệu quả và có vốn thì triển khai trước. Sắp tới, Thành Công sẽ đầu tư hệ thống điện áp mái tại nhà máy sợi ở Khu công nghiệp Trảng Bàng (Tây Ninh), với tổng vốn khoảng 60 tỷ đồng. Ngoài ra, các nhà máy tại Vĩnh Long và Nhơn Trạch (Đồng Nai) cũng đang tiếp tục chuyển đổi xanh.

Trong khi đó, theo ông Trần Minh Hiếu - Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG, đơn vị đang từng bước xanh hóa hệ thống nhà máy, đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo, tối ưu hóa tiêu thụ điện, nước trong từng công đoạn sản xuất. Việc đầu tư thiết bị tiết kiệm năng lượng, cải tiến dây chuyền theo hướng tự động hóa giúp giảm chi phí vận hành, đồng thời cắt giảm lượng phát thải carbon trên mỗi đơn vị sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn của các nhãn hàng toàn cầu.

Hóa giải thách thức

Về những thách thức trong hành trình xanh hóa ngành dệt may, giới chuyên gia kinh nhìn nhận, các thị trường xuất khẩu chủ lực như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và Nhật Bản đang thay đổi mạnh mẽ cách tiếp cận chuỗi cung ứng. Các yêu cầu về sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải CO2, trách nhiệm xã hội và minh bạch dữ liệu sản xuất đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với DN dệt may. Trong bối cảnh đó, nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào lợi thế chi phí lao động thấp, DN rất dễ bị loại khỏi chuỗi cung ứng.

Theo ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam, ngành dệt may buộc phải thay đổi tư duy phát triển để thích ứng với phương thức mua hàng mới của thị trường quốc tế. Muốn giữ đơn hàng và mở rộng thị trường, ngành phải đẩy mạnh phát triển bền vững, đầu tư tự động hóa, robot hóa và ứng dụng AI không chỉ trong sản xuất mà cả trong thiết kế, từng bước giảm gia công, tiến tới FOB (hình thức sản xuất mà nhà máy lo toàn bộ từ mua nguyên liệu, sản xuất đến giao hàng lên tàu hoặc sân bay, chi phí sau đó do khách hàng chịu), ODM (nhà sản xuất tự lo từ khâu thiết kế, nguyên liệu đến sản xuất thành phẩm, giúp khách hàng tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng sản phẩm có thể không độc quyền) và bán hàng trực tiếp.

Dưới góc độ DN, Chủ tịch HĐQT TCM kiến nghị, để xanh hóa thực chất, DN rất cần chính sách hỗ trợ tài chính, Nhà nước sớm có cơ chế tín dụng ưu đãi, lãi suất thấp, hoặc giảm thuế thu nhập DN cho những đơn vị đầu tư vào năng lượng sạch, nguyên liệu tái chế, xử lý môi trường. Đây là cách thiết thực nhất để khuyến khích DN xanh hóa bền vững.