Văn hóa là nguồn lực thực tiễn để phát triển đất nước
Theo nhà nghiên cứu văn hoá Ngô Hương Giang, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa cho thấy bước phát triển mang tính đột phá về nhận thức, phù hợp với yêu cầu khách quan của quá trình phát triển đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
PV: Thưa ông, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hoá Việt Nam có ý nghĩa như nào đối với sự phát triển của đất nước hiện nay?
Nhà nghiên cứu văn hoá Ngô Hương Giang: Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam có thể coi là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hoàn thiện tư duy lý luận của Đảng về văn hóa trong giai đoạn mới của đất nước. Nghị quyết không chỉ tái khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, mà điểm cốt lõi là đã đặt văn hóa vào trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia, gắn trực tiếp với sức mạnh mềm, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và cạnh tranh quốc tế. Đây là bước phát triển mang tính đột phá về nhận thức, phù hợp với yêu cầu khách quan của quá trình phát triển đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Ý nghĩa lớn nhất của Nghị quyết 80 là đã chuyển hóa cách tiếp cận văn hóa từ lĩnh vực chủ yếu được nhìn nhận ở phương diện tinh thần sang xem văn hóa là một trong những nguồn lực thực tiễn để phát triển đất nước. Khi được đầu tư đúng mức, tổ chức bài bản và cơ chế vận hành phù hợp, văn hóa không chỉ góp phần bồi đắp hệ giá trị xã hội, mà còn có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia và tăng cường ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế. Việc nhấn mạnh vai trò của công nghiệp văn hóa cho thấy Đảng ta đã nhận thức sâu sắc rằng: trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu như hiện nay, ảnh hưởng của quốc gia không chỉ được đo bằng tiềm lực kinh tế hay quân sự, mà còn được quyết định bởi khả năng lan tỏa các giá trị và uy tín văn hóa.
Bên cạnh đó, Nghị quyết 80 cũng đặt ra yêu cầu phải gắn phát triển văn hóa với chuyển đổi số, coi không gian mạng là không gian văn hóa đặc thù cần được chủ động xây dựng và quản trị. Việc định hướng phát triển văn hóa đúng đắn trên không gian mạng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với phát triển bền vững mà còn tác động trực tiếp đến an ninh văn hóa, an ninh tư tưởng và an ninh quốc gia.
Nghị quyết 80-NQ/TW đã xác lập rõ vai trò, vị trí của văn hoá và đề ra các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Vậy ông có kỳ vọng điều gì trong quá trình triển khai nghị quyết, đặc biệt đối với sự phát triển bền vững của văn hoá Việt Nam trong giai đoạn tới?
- Từ góc nhìn của một người nghiên cứu văn hóa, điều tôi kỳ vọng nhất khi triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW là sự chuyển biến thực chất từ quá trình nhận thức sang hành động, từ chủ trương đúng đắn của Đảng sang những chính sách và giải pháp cụ thể, đồng bộ và khả thi. Nghị quyết 80 đã xác lập rõ vai trò, vị thế của văn hóa và đặt ra các mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn 2045; vấn đề then chốt là làm thế nào để những mục tiêu đó được hiện thực hóa trong đời sống xã hội, chứ không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay phong trào mang tính hình thức.
Quá trình triển khai Nghị quyết 80 cần chú trọng vào phát triển đồng bộ giữa thể chế văn hóa với thực tiễn sáng tạo văn hóa; gắn đầu tư văn hóa với đầu tư cho con người - chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa. Văn hóa chỉ có thể phát triển bền vững khi có môi trường thuận lợi cho sáng tạo, có cơ chế bảo vệ và phát huy các giá trị, đồng thời khuyến khích sự tham gia chủ động của xã hội và thị trường. Đặc biệt, phát triển công nghiệp văn hóa cần được coi là hướng đi chiến lược, kết nối chặt chẽ giữa bảo tồn, phát huy di sản với đổi mới sáng tạo, giữa bản sắc dân tộc với yêu cầu của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.
Về dài hạn, tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết 80 đã đặt ra yêu cầu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có bản lĩnh vững vàng, có đầy đủ tri thức, khát vọng phát triển và trách nhiệm xã hội cao. Tôi kỳ vọng Nghị quyết 80 sẽ góp phần hình thành một môi trường văn hóa lành mạnh, nơi văn hóa thực sự thẩm thấu vào đời sống chính trị, kinh tế và xã hội, trở thành động lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước. Khi văn hóa được đặt đúng vị trí, được đầu tư xứng tầm và phát huy hiệu quả, nó sẽ là nền tảng bền vững để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có vị thế và uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế.
Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
