Trào lưu bỏ phố về quê của giới trẻ

Áp lực đô thị

Đô thị hiện đại từ lâu được xem là miền đất hứa của cơ hội, nơi tập trung nguồn lực về việc làm, giáo dục và các tiện ích xã hội. Tuy nhiên, song hành với quá trình đô thị hóa nhanh chóng là những áp lực ngày càng lớn đè nặng lên vai người trẻ – lực lượng lao động chủ yếu tại các thành phố lớn. Cường độ làm việc cao, môi trường cạnh tranh khốc liệt cùng chi phí sinh hoạt leo thang khiến không ít người rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần.

Một trong những áp lực rõ nét nhất là vấn đề nhà ở. Tại Hà Nội hay TP HCM, giá nhà liên tục tăng cao trong nhiều năm qua, vượt xa khả năng tích lũy của phần đông người trẻ mới đi làm. Không ít người buộc phải chấp nhận thuê trọ trong những căn phòng chật hẹp, sống xa trung tâm, di chuyển hàng chục cây số mỗi ngày để đổi lấy mức chi phí “dễ thở” hơn. Việc “an cư” – vốn được xem là nền tảng cho sự ổn định lâu dài – ngày càng trở nên mong manh, kéo theo cảm giác bất an trong đời sống đô thị.

Bên cạnh áp lực kinh tế, môi trường sống cũng là yếu tố khiến nhiều người trẻ dần mệt mỏi với đô thị. Ô nhiễm không khí, kẹt xe kéo dài, thiếu không gian xanh và nhịp sống gấp gáp trở thành “đặc sản” của các thành phố lớn. Sau đại dịch COVID-19, khi sức khỏe thể chất và tinh thần được đặt lên hàng đầu, nhiều người bắt đầu nhìn lại những đánh đổi của mình. Câu hỏi “Mình đang sống vì điều gì?” không còn mang tính triết lý, mà trở thành trăn trở rất thực tế.

Trong bối cảnh đó, lựa chọn bỏ phố về quê của một bộ phận người trẻ không đơn thuần là sự rút lui khỏi đô thị, mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy sống. Khác với trước đây, việc trở về quê hiện nay không đồng nghĩa với thất nghiệp. Sự phát triển của Internet, thương mại điện tử và mô hình làm việc từ xa đã mở ra nhiều lựa chọn mới. Sau dịch, không ít nhân sự trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông, thiết kế, marketing… vẫn duy trì công việc tại thành phố nhưng sinh sống ở quê nhà.

Nhiều người trẻ đã khởi nghiệp từ nông nghiệp sạch tại Lâm Đồng, Đồng Tháp; phát triển du lịch cộng đồng ở Hà Giang, Quảng Nam; hay kinh doanh online ngay tại quê nhà. Những mô hình này từng được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, thu hút sự quan tâm lớn không chỉ vì yếu tố “bỏ phố”, mà bởi cách người trẻ chủ động tạo sinh kế mới. Việc trở về quê giúp họ giảm áp lực chi phí sinh hoạt, tận dụng lợi thế đất đai, đồng thời tìm lại sự gắn kết với gia đình và cộng đồng.

Từ góc độ xã hội, trào lưu này cho thấy sự dịch chuyển rõ nét trong hệ giá trị của giới trẻ. Thành công không còn được đo lường duy nhất bằng mức lương hay vị trí nơi đô thị, mà gắn với sức khỏe tinh thần, sự tự do cá nhân và khả năng làm chủ nhịp sống. Trong guồng quay đô thị nhiều áp lực, lựa chọn sống chậm lại đôi khi không phải là bước lùi, mà là cách người trẻ tìm kiếm một hướng đi bền vững hơn cho chính mình.

Cần những giải pháp dài hơi

Trước áp lực ngày càng gia tăng tại các đô thị lớn, trào lưu bỏ phố về quê của giới trẻ không nên được nhìn nhận đơn thuần như một làn sóng rời bỏ thành phố, mà cần được đặt trong bức tranh rộng hơn về chất lượng sống và định hướng phát triển bền vững. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự điều chỉnh đồng thời từ phía cá nhân người trẻ và các chính sách xã hội.

Từ góc độ cá nhân, nhiều người trẻ cho rằng việc trở về quê không phải là lựa chọn cảm tính, mà là kết quả của quá trình cân nhắc dài hạn. TikToker An Đen – gương mặt được cộng đồng mạng biết đến qua các video ghi lại cuộc sống giản dị ở nông thôn – chia sẻ rằng quyết định rời đô thị của mình không xuất phát từ thất bại, mà từ mong muốn thoát khỏi guồng quay áp lực kéo dài. Theo An Đen, nhịp sống thành phố với công việc dày đặc, chi phí sinh hoạt cao và sự cạnh tranh liên tục khiến chị dần đánh mất cảm giác cân bằng. Việc trở về quê, dù thu nhập không còn ở mức cao như trước, lại mang đến sự chủ động trong cuộc sống và cảm giác an yên khó tìm giữa đô thị.

Câu chuyện của An Đen cho thấy, bỏ phố về quê chỉ thực sự mang lại giá trị khi người trẻ có sự chuẩn bị về kỹ năng, kế hoạch nghề nghiệp và tâm thế thích nghi. Thực tế, không ít trường hợp vỡ mộng khi lý tưởng hóa cuộc sống nông thôn mà thiếu phương án tạo thu nhập lâu dài. Do đó, giải pháp căn cơ là trang bị cho người trẻ năng lực làm việc linh hoạt, khả năng thích ứng với nhiều môi trường sống khác nhau, thay vì xem việc rời đô thị như một lối thoát tạm thời khỏi áp lực.

Ở chiều ngược lại, áp lực đô thị không thể được giải quyết bằng cách để người trẻ tự rời đi. Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở chất lượng sống tại các thành phố lớn. Các đô thị cần những chính sách thiết thực hơn nhằm cải thiện điều kiện sống cho lao động trẻ, từ phát triển nhà ở xã hội, giao thông công cộng đến mở rộng không gian xanh. Khi người trẻ có cơ hội “an cư” và cân bằng giữa công việc – đời sống cá nhân, họ sẽ không bị đặt vào thế buộc phải lựa chọn rời bỏ đô thị.

Song song đó, khu vực nông thôn cũng cần được đầu tư bài bản để trở thành điểm đến bền vững. Phát triển hạ tầng số, hỗ trợ khởi nghiệp địa phương, kết nối thị trường cho các mô hình nông nghiệp sạch, du lịch cộng đồng hay kinh doanh online sẽ giúp người trẻ yên tâm lập nghiệp lâu dài. Như An Đen từng nhấn mạnh, điều quan trọng khi về quê không phải là “tách mình khỏi xã hội”, mà là vẫn giữ được sự kết nối, học hỏi và phát triển trong một môi trường sống phù hợp hơn.

Từ góc độ xã hội, trào lưu bỏ phố về quê phản ánh sự thay đổi trong hệ giá trị của giới trẻ, khi thành công không còn được đo bằng mức lương hay vị trí nơi đô thị, mà gắn với sức khỏe tinh thần và khả năng làm chủ cuộc sống. Giải quyết áp lực đô thị vì thế không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là câu chuyện về cách xã hội tạo điều kiện để người trẻ được lựa chọn con đường sống phù hợp, bền vững và nhân văn hơn.