TP Hồ Chí Minh: Giao thông công cộng chuyển mình

Bắt đầu đón khách từ cuối tháng 12/2024, tuyến metro số 1, phương tiện giao thông công cộng hiện đại lần đầu xuất hiện nhận được rất nhiều kỳ vọng của chính quyền, người dân ở TPHCM. Và ghi nhận thực tế từ đó tới nay, phương tiện này đang dần trở thành một phần của mạng lưới giao thông chung, và là điểm sáng của hoạt động giao thông công cộng. Trung bình mỗi ngày, metro số 1 phục vụ gần 58.000 lượt hành khách, với ngày cuối tuần khoảng hơn 76.000 lượt. Chỉ sau khoảng nửa năm, phương tiện này đã phục vụ khoảng 10 triệu lượt hành khách. Thống kê gần đây nhất của đơn vị khai thác cho biết, chỉ riêng dịp tết Bính Ngọ 2026 vừa qua đã có khoảng 2,3 triệu lượt hành khách sử dụng tuyến metro số 1. Ngoài những con số thống kê ấn tượng, điều đặc biệt là tuyến metro số 1 (dài gần 20km) đi qua nhiều khu vực từ trung tâm tới ngoại thành ở TPHCM, giúp giảm tải đáng kể phương tiện xe cá nhân ở khu vực này. Ghi nhận thực tế cho thấy, nếu như giao thông công cộng trước kia (chủ yếu là xe buýt) ở TPHCM hầu hết chỉ phục vụ tầng lớp bình dân như học sinh, sinh viên, công nhân, người lao động, người lớn tuổi… thì metro số 1 đã tiếp cận thêm nhiều lớp hành khách khác. Điều này hết sức quan trọng và mở ra không gian phát triển mới cho mạng lưới giao thông công cộng ở TPHCM thời gian tới.

Cùng với hàng loạt thay đổi như tăng thêm tuyến xe buýt kết nối với nhà ga, nhận trông giữ xe qua đêm, làm cầu đi bộ, khu vực đỗ taxi… đã giúp cải thiện đáng kể năng lực khai thác, tiếp cận thêm nhiều lớp hành khách khác ở TPHCM. Dự kiến, trong năm 2026 này, tuyến metro số 1 tiếp tục là “xương sống” của mạng lưới giao thông công cộng ở TPHCM với 2 nhiệm vụ chính là vận chuyển hành khách, kết nối các tuyến giao thông công cộng khác (như xe buýt, xe khách đi Bến xe miền Đông mới…). Dự kiến, đây sẽ là bước chuyển mình quan trọng khi 5 năm tới, TPHCM sẽ xây dựng thêm hàng trăm cây số metro khác.

Nếu như tuyến metro số 1 là “thỏi nam châm” thu hút đông đảo lượng các tầng lớp hành khách thì những tuyến xe buýt điện được đưa vào hoạt động khoảng 1 năm trở lại đây cũng giúp cải thiện đáng kể hoạt động. Thực tế các phương tiện xe buýt chạy xăng dầu đã khá cũ kỹ và không được nhiều hành khách ưa chuộng. Và xe buýt điện không chỉ là phương tiện “xanh” mà còn giúp cải thiện chất lượng đáng kể, thêm các tiện ích như wifi, máy lạnh... Theo kế hoạch, ngày 1/3 tới, hàng chục tuyến xe buýt điện sẽ được đưa vào hoạt động ở TPHCM. Cụ thể, theo Sở Xây dựng TPHCM, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, mạng lưới xe buýt của thành phố hiện có 179 tuyến, bao gồm 108 tuyến trợ giá và 71 tuyến không trợ giá, với tổng cộng 2.319 phương tiện đang hoạt động. Trong đó, có 47 tuyến buýt điện với 627 xe và 18 tuyến sử dụng nhiên liệu khí CNG với 449 xe. Tỷ lệ phương tiện sử dụng nhiên liệu thân thiện với môi trường hiện chiếm 46,4% tổng số xe buýt toàn thành phố. Việc bổ sung thêm hàng trăm xe buýt điện từ ngày 1/3 tới không chỉ nâng cao tỷ lệ phương tiện xanh trong hệ thống giao thông công cộng mà còn thể hiện quyết tâm của TPHCM trong việc xây dựng một đô thị hiện đại, xanh và bền vững.

Xu hướng dịch chuyển sang xe buýt điện đang được ưa chuộng ở TPHCM, khi nhiều doanh nghiệp tư nhân có thể khai thác được tiềm năng từ phương tiện này đồng thời cũng cho thấy nhu cầu của hành khách với xe buýt điện. Tuy nhiên, mạng lưới giao thông công cộng ở TPHCM hiện vẫn còn một số thách thức, chủ yếu là việc mở thêm các tuyến từ trung tâm về những phường xã sau sáp nhập. Với khoảng cách lên đến hơn 100km, nhiều xã sau sáp nhập ở TPHCM cách rất xa trung tâm và nhu cầu sử dụng phương tiện công cộng là rất lớn. Tuy vậy, để các tuyến này được hoạt động hiệu quả và có thể cạnh tranh với các loại hình xe khách là điều không đơn giản.