Thanh Hóa: Dự án văn hóa chậm tiến độ

Vướng ở khâu giải phóng mặt bằng

Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Đại đoàn kết, được biết: Dự án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử lăng miếu Triệu Tường, xã Hà Long được HĐND tỉnh Thanh Hóa quyết định chủ trương đầu tư từ năm 2019, với kỳ vọng khôi phục không gian di tích gốc, đồng thời tạo động lực phát triển văn hóa – du lịch gắn với vùng đất phát tích của triều Nguyễn. Tuy nhiên, sau nhiều lần điều chỉnh, tiến độ thực hiện dự án vẫn chưa đạt yêu cầu.

Một trong những nguyên nhân lớn nhất được chỉ ra ở đây là công tác giải phóng mặt bằng (GPMB). Theo báo cáo của UBND xã Hà Long, đến nay xã đã phê duyệt phương án bồi thường cho 253 hộ gia đình, cá nhân và phần đất do UBND xã quản lý, với tổng diện tích 12,32 ha. Trong số này, 182 hộ có đất nông nghiệp đã nhận tiền và bàn giao mặt bằng; 53 hộ có đất ở đã nhận tiền nhưng mới chỉ có 20 hộ bàn giao mặt bằng sạch, còn 33 hộ chưa bàn giao. Đáng chú ý, vẫn còn 16 hộ đất ở đã được phê duyệt phương án bồi thường nhưng chưa thể nhận tiền do chưa có kinh phí chi trả. Ngoài ra, còn 6 hộ đất ở chưa được phê duyệt phương án bồi thường tại khu vực điều chỉnh, bổ sung nút giao đường QL217B và một trường hợp khác.

Không chỉ dừng ở vấn đề tổ chức thực hiện, công tác GPMB còn phát sinh vướng mắc về cơ chế, chính sách và kinh phí. Theo báo cáo của UBND xã Hà Long, tổng nhu cầu kinh phí thực hiện GPMB, hỗ trợ và tái định cư hiện lên tới khoảng 42,389 tỷ đồng, trong khi dự toán chi phí GPMB trong tổng mức đầu tư dự án đã được phê duyệt chỉ khoảng 178,995 tỷ đồng, dẫn đến phần kinh phí thiếu hụt gần 28,91 tỷ đồng.

Nguyên nhân vượt chi được xác định do nhiều yếu tố phát sinh ngoài dự kiến ban đầu, như: bồi thường cho các hộ dân bị ảnh hưởng sau khi điều chỉnh đoạn vuốt nối đường cải dịch và QL217B; chi trả bồi thường theo các bản án đã có hiệu lực của TAND tỉnh Thanh Hóa; hỗ trợ cho các hộ dân bị thu hồi đất ngoài mốc GPMB nhưng không đủ điều kiện tái định cư tại chỗ; cũng như chi phí bổ sung cho tài sản, công trình ngầm phát sinh trong quá trình kiểm đếm.

Ông Hoàng Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Hà Long cho biết: Hiện nay, nhu cầu kinh phí để hoàn tất công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hiện đang vượt dự toán trong tổng mức đầu tư được phê duyệt, gây áp lực lớn lên tiến độ chung của dự án. Trước thực tế này, UBND xã Hà Long đang tiến hành rà soát, xác định lại nhu cầu tái định cư, ưu tiên bố trí cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án lăng miếu Triệu Tường và các dự án khác trên địa bàn nếu có. Trên cơ sở đó, địa phương dự kiến báo cáo, đề xuất chủ trương cho phép đấu giá quyền sử dụng đất đối với các lô đất còn lại nhằm bù đắp phần chi phí phát sinh cho công tác GPMB và tái định cư.

Để gỡ khó cho dự án, mới đây, ngày 26/12/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư tiểu dự án GPMB, tái định cư từ Sở VHTTDL sang UBND xã Hà Long. Tuy nhiên đến nay, công tác GPMB của dự án vẫn trong tình trạng giậm chân tại chỗ.

Gia hạn đến năm 2027

Tìm hiểu thêm từ phía chính quyền xã Hà Long, được biết: Cùng với những khó khăn về mặt bằng, tiến độ thi công các gói thầu xây lắp cũng gặp trở ngại do đặc thù của dự án bảo tồn di tích khảo cổ. Trong quá trình thi công gói thầu xây lắp số 11, khi đào hào thuộc hạng mục hào thành, các đơn vị thi công phát hiện dấu vết lòng hào có sự thay đổi so với hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt trước đó. Đây là yếu tố nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến giá trị gốc của di tích.

Bên cạnh đó, tiến độ gói thầu xây lắp số 7 hiện phụ thuộc hoàn toàn vào việc bàn giao mặt bằng của UBND xã Hà Long. Gói thầu này nếu chưa hoàn thành thì gói thầu số 11 cũng không thể triển khai trọn vẹn, bởi một phần diện tích thi công của gói 11 nằm trong khu vực hào thành phía Nam, hiện vẫn là đoạn QL217B đang khai thác. Sự phụ thuộc dây chuyền này khiến toàn bộ tiến độ dự án bị kéo dài.

Trước thực tế này, Sở VHTTDL Thanh Hóa đã kiến nghị UBND tỉnh xem xét điều chỉnh thời gian thực hiện dự án, cũng như thời hạn hoàn thành các hợp đồng xây lắp, sang mốc “hoàn thành trong năm 2027”. Đến ngày 13/1, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có văn bản chỉ đạo, giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan nghiên cứu, thẩm định đề nghị của Sở VHTTDL và báo cáo UBND tỉnh vào cuối tháng 1/2026.

Được biết, dự án lăng miếu Triệu Tường giai đoạn 2 có tổng mức đầu tư hơn 453 tỷ đồng, thuộc nhóm B, là công trình dân dụng văn hóa cấp III. Quy mô dự án bao gồm nhiều khu vực quan trọng như miếu Triệu Tường, khu phát huy giá trị di tích, khu lăng Trường Nguyên, khu đền Ông và hệ thống đường giao thông kết nối. Nguồn vốn được huy động từ ngân sách tỉnh, ngân sách địa phương và xã hội hóa, thể hiện sự quan tâm lớn của tỉnh Thanh Hóa đối với công tác bảo tồn di sản.