Tạo hành lang pháp lý để doanh nghiệp khí vươn mình

Tạo lực đẩy cho doanh nghiệp khí phát triển

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS Nguyễn Đăng Khang - Phó Tổng Biên tập Báo Đại đoàn kết - Trưởng Ban Tổ chức Diễn đàn cho biết, Bộ Chính trị mới đây đã ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW “Về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” (Nghị quyết 70).

Để góp phần làm rõ nét hơn những vấn đề được nêu trong Nghị quyết 70, Báo Đại đoàn kết phối hợp cùng với các cơ quan liên quan tổ chức Diễn đàn “Kết nối doanh nghiệp (DN) khí Việt Nam với chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế”. “Chúng tôi mong muốn Diễn đàn sẽ tạo một không gian để các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, DN và cộng đồng cùng thảo luận, trao đổi thông tin, cùng tìm kiếm những hướng đi, giải pháp thúc đẩy sự phát triển của thị trường khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) tại Việt Nam nói riêng và giúp DN khí Việt Nam vươn mình ra thị trường quốc tế” - ông Khang nói.

Tại diễn đàn, TS Nguyễn Minh Thảo  - Phó Trưởng Ban Phát triển DN và Môi trường kinh doanh (Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính, Bộ Tài chính) cho rằng, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, từ định hướng chiến lược đến các giải pháp cụ thể, nhằm hỗ trợ DN khí nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Trước đây, trong quá trình thực thi pháp luật, nhiều khó khăn, bất cập phát sinh phải chờ trình Quốc hội để sửa đổi luật, dẫn đến độ trễ chính sách. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, Chính phủ đã có điều kiện chủ động hơn trong việc ban hành các nghị quyết kịp thời, nhằm sớm tháo gỡ vướng mắc, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho DN, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và khí. Hiện nay, hệ thống pháp lý và chính sách hỗ trợ DN khí Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng được hoàn thiện, đồng bộ hơn, bám sát yêu cầu phát triển và chuyển dịch năng lượng.

Theo đó, một trong những trụ cột quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia được hiện thực hóa thành Nghị quyết 70. Nhiều giải pháp đã và đang được triển khai, bao gồm: Rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế đối với các dự án năng lượng. Xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội nhằm thu hút và triển khai các dự án năng lượng quan trọng, cấp bách của quốc gia; Cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, phấn đấu cắt giảm từ 30 - 50% thời gian và chi phí tuân thủ…

Để doanh nghiệp khí Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

TS Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho biết, trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, khí  LNG ngày càng khẳng định vai trò là nhiên liệu chuyển tiếp quan trọng, vừa góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, vừa giúp giảm phát thải khí nhà kính. Đối với Việt Nam, LNG không chỉ là yêu cầu nội tại của quá trình phát triển mà còn mở ra cơ hội để các DN khí tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị LNG khu vực và quốc tế trong bối cảnh nhu cầu LNG được dự báo tăng mạnh trong giai đoạn 2026 - 2040.

“Sự gia tăng nhu cầu này mở ra dư địa lớn cho DN khí Việt Nam, từ thị trường tiêu thụ trong nước đến khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị LNG quốc tế, bao gồm mua bán LNG đa nguồn, quản trị danh mục hợp đồng dài hạn - ngắn hạn, thương mại, hoán đổi và tối ưu hóa logistics. Đồng thời, LNG gắn chặt với các yêu cầu ESG, công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS), pha trộn hydrogen, qua đó giúp DN tiếp cận nguồn tài chính xanh và mở rộng hợp tác quốc tế” - ông Thập chia sẻ.

Đồng tình với quan điểm này, TS Phạm Quý Ngọc - chuyên gia Viện Dầu khí Việt Nam cho biết thêm, trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, khí thiên nhiên, đặc biệt là LNG được xác định là nhiên liệu chuyển tiếp mang tính chiến lược. Để DN khí Việt Nam không chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn vươn ra thế giới, việc xác lập các điều kiện nền tảng mang tính dài hạn là yêu cầu cấp thiết. Theo chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay là khoảng trống cung - cầu, nhu cầu tăng nhanh nhưng nguồn cung trong nước suy giảm, trong khi thị trường vẫn phụ thuộc vào chuỗi giá trị truyền thống. Chiến lược phát triển của DN khí Việt Nam cần dựa trên 3 trụ cột: nâng cấp chuỗi giá trị truyền thống; thâm nhập sâu hơn vào các lĩnh vực công nghiệp và giao thông; chuyển đổi vai trò từ “người mua” sang “đối tác” trong chuỗi giá trị khí và LNG.

“Một điều kiện then chốt để DN khí đứng vững là phát triển ổn định thị trường khí cho điện. Điều này đòi hỏi sớm hoàn thiện cơ chế chuyển ngang giá khí - giá điện minh bạch; hoàn thiện khung pháp lý cho hợp đồng mua bán điện (PPA) điện khí LNG; xây dựng cơ chế bảo lãnh và chia sẻ rủi ro cho các dự án hạ tầng LNG quy mô lớn” - TS Ngọc cho hay.

Cần xây dựng một chuỗi giá trị hoàn chỉnh để phát triển ngành khí

Ở góc độ DN, ông Nguyễn Thái Hà - Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Năng lượng T&T cho rằng, LNG không chỉ là câu chuyện nhập khẩu nhiên liệu mà là một chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ nhập khẩu, kho cảng tiếp nhận, tồn trữ, tái hóa khí, logistics vận chuyển đến phát điện và phân phối. Chỉ cần một mắt xích gặp trục trặc, toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ đối mặt với rủi ro lớn.

“Phát triển hạ tầng và logistics LNG theo chuẩn quốc tế không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là điều kiện tiên quyết để Việt Nam hình thành thị trường LNG hiện đại, minh bạch và bền vững” - ông Hà nói và khẳng định: Chuỗi cung ứng LNG mang tính toàn cầu đòi hỏi tiêu chuẩn rất cao về an toàn, môi trường, độ tin cậy và khả năng kết nối dài hạn… “Xuất phát từ nhận thức đó, T&T lựa chọn tiếp cận LNG theo mô hình chuỗi tích hợp “LNG to Power”, tiêu biểu là Dự án LNG Hải Lăng giai đoạn 1 tại Quảng Trị với công suất 1.500 MW. Dự án bao gồm kho cảng LNG, hệ thống tồn trữ – tái hóa khí và nhà máy điện khí chu trình hỗn hợp hiệu suất cao, được thiết kế như một tổ hợp hạ tầng năng lượng khép kín nhằm tối ưu logistics và chủ động nguồn nhiên liệu” - ông Hà nêu ví dụ từ T&T.

PGS. TS Lê Quang Duyến - Trưởng khoa Dầu khí và Năng lượng (Trường Đại học Mỏ - Địa chất) cho rằng: “Các rào cản lớn hiện nay gồm: thiếu cơ chế khuyến khích ký hợp đồng LNG dài hạn; tiếp cận hạ tầng kho cảng, FSRU và đường ống chưa minh bạch; khung giá và phí truyền tải chưa hoàn chỉnh; rủi ro chính sách và yêu cầu ESG khiến chi phí vốn tăng cao; trong khi năng lực thương mại LNG và quản trị rủi ro của nhiều DN còn hạn chế” - ông Duyến nhận định.