Phòng, chống đuối nước: Hiệu quả từ sự chung tay của cộng đồng
Trung bình mỗi năm số trẻ tử vong do đuối nước đã giảm từ 5 đến 7% trong suốt 10 năm qua. Đây là kết quả đáng mừng nhờ chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước trong bảo vệ, chăm sóc trẻ em và sự chung tay của cả cộng đồng. Tại nhiều địa phương, ngoài hoạt động của các trường học, Đoàn Thanh niên, các tổ chức, các tổ chức quốc tế đã triển khai các lớp dạy bơi miễn phí cho trẻ em, nhất là trẻ em nông thôn.
Đuối nước là vấn nạn đối với xã hội và các gia đình trong những năm qua, đặc biệt là vào kỳ nghỉ hè, khi trẻ nhỏ rời mái trường về với gia đình. Tuy nhiên, nỗi lo này đang từng bước vơi đi. Tại Hội nghị thế giới về Phòng chống đuối nước diễn ra cuối tháng 11 tổ chức tại Ai Cập, bà Đoàn Thu Huyền, Giám đốc quốc gia Tổ chức Campaign For Tobacco - Free Kids (Chiến dịch Vì trẻ em không thuốc lá) cho biết: Số trẻ Việt Nam tử vong do đuối nước giảm dần trong 10 năm qua với tỷ lệ giảm trung bình 5-7% mỗi năm. Chương trình dạy bơi và kỹ năng an toàn dưới nước cho trẻ em thời gian qua đã giúp giảm tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ nhỏ.
Theo công bố của Bộ Y tế, đầu những năm 2010, trung bình mỗi ngày cả nước ghi nhận khoảng 10 ca tử vong do đuối nước. Hiện nay, con số này đã giảm còn gần 2.000 ca mỗi năm. Đây là kết quả của sự quan tâm của Đảng, Nhà nước trong chăm sóc, bảo vệ trẻ em nói chung; bảo vệ trẻ em khỏi tai nạn thương tích nói riêng và các hoạt động của cộng đồng, các tổ chức quốc tế trong phòng chống đuối nước.
Cùng với triển khai Chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2021 – 2030 do Chính phủ ban hành ngày 19/7/2021, Thủ tướng Chính phủ còn ban hành nhiều Công điện Về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước ở trẻ em. Trong đó, chú trọng việc xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị và tổ chức các hoạt động dạy bơi cho trẻ em. Thủ tướng Chính phủ cũng đề nghị Đoàn Thanh niên tuyên truyền, giáo dục kỹ năng chống đuối nước và dạy bơi cho trẻ em.
Thực hiện chỉ đạo này, hằng năm, trên khắp cả nước, hàng loạt lớp giáo dục kỹ năng phòng chống đuối nước được triển khai tại nhiều địa phương, nhất là những địa phương có số trẻ đuối nước cao. Trong đó, tỉnh Nghệ An là địa phương có số lượng trẻ tử vong do đuối nước cao. Những năm gần đây, ngay khi bắt đầu bước vào kỳ nghỉ hè, tỉnh đã tổ chức phát động phong trào tập luyện môn bơi phòng, chống đuối nước trên toàn địa bàn. Đoàn Thanh niên cũng tổ chức nhiều lớp dạy bơi miễn phí cho trẻ em. Từ năm 2023, HĐND tỉnh Nghệ An ra Nghị quyết về quy định chính sách hỗ trợ đầu tư bể bơi và tổ chức dạy bơi cho trẻ em. Do xây dựng bể bơi thường phải đầu tư lớn nên Nghệ An triển khai đầu tư bể bơi di động, vừa giảm kinh phí, vừa di chuyển đi nhiều địa phương để tổ chức dạy bơi. Năm 2025, Tỉnh Đoàn Nghệ An đã đưa nội dung phòng ngừa tai nạn đuối nước vào Chương trình hành động tình nguyện hè năm 2025.
Bên cạnh nỗ lực của chính quyền, các đoàn thể, nhiều tổ chức quốc tế cũng chung tay hỗ trợ dạy bơi cho trẻ. Từ năm 2018, với sự hỗ trợ của Quỹ từ thiện Bloomberg, Việt Nam đã khởi động chương trình phòng chống đuối nước trẻ em, mục tiêu dạy bơi an toàn và trang bị kỹ năng an toàn cơ bản cho trẻ tại nhiều địa phương. Từ mục tiêu ban đầu dạy bơi an toàn cho 50.000 trẻ em, đến năm 2025 tăng lên hơn 63.000 trẻ được dạy bơi miễn phí và hơn 80.000 trẻ được hướng dẫn kỹ năng an toàn. Tại các địa bàn triển khai, tỷ lệ trẻ biết bơi tăng từ 14% lên hơn 32%, tăng gần gấp ba lần so với trước đây. Tỷ suất tử vong do đuối nước giảm 16%.
Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) nhìn nhận, đuối nước dù là nguy cơ nghiêm trọng, song hoàn toàn có thể phòng tránh khi can thiệp đúng trọng tâm và có sự chung tay của toàn xã hội. Bộ Y tế đã phát động chiến dịch truyền thông quốc gia, kêu gọi sự chung tay của chính quyền, phụ huynh và toàn xã hội trong phòng chống đuối nước cho trẻ em. Chiến dịch tập trung vào giáo dục kỹ năng an toàn dưới nước và mở rộng chương trình dạy bơi an toàn tại trường học và cộng đồng.
Đặc biệt, thực hiện Quyết định số 1717/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Tăng cường giáo dục kiến thức, kĩ năng phòng, chống đuối nước cho học sinh giai đoạn 2025-2035, tháng 10/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 2993/QĐ-BGDĐT phê duyệt Chương trình và Tài liệu hướng dẫn dạy bơi an toàn cho học sinh. Chương trình và tài liệu nêu rõ các bài học cho học sinh, căn cứ vào điều kiện cụ thể (thời tiết, khả năng tiếp thu, tình trạng thể chất, sức khỏe của học sinh), giáo viên vận dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy, phân bổ thời gian phù hợp đối với từng học sinh. Chương trình và Tài liệu hướng dẫn cũng quy định cụ thể các điều kiện đảm bảo thực hiện về cơ sở vật chất, nhân lực, tài liệu và kinh phí. Đây là bước đột phá lớn giúp Việt Nam giảm mạnh số ca tử vong và tai nạn do đuối nước trong thời gian tới.
