Nhiều tỉnh ghi nhận ca não mô cầu nặng, cảnh báo bệnh có thể gây tử vong trong 24 giờ
Từ đầu năm đến nay, bệnh do não mô cầu ghi nhận diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương trên cả nước với nhiều ca mắc và biến chứng nặng. Giới chuyên môn cảnh báo đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn tiến cực nhanh, gây tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Ngày 18/3, BS.CKI Bạch Thị Chính - Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, bệnh do não mô cầu là một trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam, được xếp vào nhóm B vì khả năng lây lan nhanh và nguy cơ tử vong cao.
Theo bác sĩ Chính, từ đầu năm đến nay, bệnh do não mô cầu liên tục có diễn biến phức tạp với nhiều ca mắc, gặp biến chứng nặng tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước như Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Vĩnh Long và Lâm Đồng. Năm 2025, cả nước ghi nhận gần 100 ca bệnh, trong đó ít nhất 3 trường hợp tử vong.
Não mô cầu thường gây hai thể bệnh chính là viêm màng não và nhiễm trùng huyết tối cấp. Trong đó, viêm màng não chiếm hơn 50% số ca bệnh xâm lấn, còn nhiễm trùng huyết chiếm 5-20%, thậm chí có trường hợp xuất hiện đồng thời cả hai thể bệnh. Một số ca ít gặp hơn có thể biểu hiện viêm phổi, viêm khớp, viêm tai giữa hoặc viêm màng ngoài tim.
Điều đáng lo ngại là dù được chẩn đoán sớm và chăm sóc tích cực vẫn có 10-20% bệnh nhân tử vong, trường hợp không điều trị, tỷ lệ này có thể lên tới 50%. Riêng thể nhiễm khuẩn huyết tối cấp, nguy cơ tử vong có thể lên đến 40%. Khoảng 20% người sống sót phải đối mặt với di chứng nặng như cắt cụt chi, suy thận, giảm thính lực, co giật hoặc rối loạn thần kinh kéo dài.
Bác sĩ Bạch Thị Chính cảnh báo, bệnh diễn tiến rất nhanh và dễ bị bỏ sót trong giai đoạn đầu vì triệu chứng giống cảm cúm. Trong 4-12 giờ đầu, người bệnh có thể sốt, đau họng, mệt mỏi. Từ 12-15 giờ tiếp theo, xuất hiện các dấu hiệu như ban xuất huyết, đau đầu, cứng gáy, buồn nôn, sợ ánh sáng. Từ 15-24 giờ, người bệnh có thể rơi vào lú lẫn, mê sảng, co giật, hôn mê và tử vong.
Theo bác sĩ Chính, dấu hiệu tử ban là biểu hiện đặc trưng cần đặc biệt lưu ý. Các nốt xuất huyết có thể lan nhanh, không mất đi khi ấn bằng vật trong suốt, báo hiệu nguy cơ nhiễm khuẩn huyết nặng, suy đa tạng.
Não mô cầu lây chủ yếu qua đường hô hấp từ giọt bắn của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Trong cộng đồng, có từ 10-20% dân số mang vi khuẩn mà không biểu hiện triệu chứng; trong các đợt dịch, tỷ lệ này có thể tăng lên 50%, khiến việc kiểm soát nguồn lây gặp nhiều khó khăn.
Đáng lưu ý, trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên 15-24 tuổi, người sống trong môi trường đông đúc như trường học, ký túc xá, chung cư; người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch là nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh.
Để phòng bệnh hiệu quả, giới chuyên môn khuyến cáo tiêm vaccine đầy đủ là biện pháp chủ động và bền vững nhất. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến cáo, phòng ngừa các ca bệnh và dịch bùng phát não mô cầu thông qua tiêm chủng là chiến lược kiểm soát tốt nhất.
