Nguy cơ ô nhiễm môi trường do lạm dụng thuốc diệt cỏ

Những ngày đầu năm 2026, ghi nhận trên nhiều cánh đồng tại tỉnh Nghệ An có tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khiến cỏ ở các bờ ruộng, đường giao thông nội đồng bị vàng úa, khô và chết rũ.

Như tại xã Hưng Nguyên Nam (tỉnh Nghệ An), dọc các tuyến bờ ruộng, đường giao thông nội đồng, những mảng cỏ bị phun thuốc đã chuyển sang màu vàng úa, trơ gốc. Theo nhiều người dân, phun thuốc diệt cỏ đã trở thành giải pháp được lựa chọn vì tính tiện lợi, nhanh gọn và chi phí thấp, nhất là trong bối cảnh giá thuê nhân công ngày càng tăng. Hiện nay, quan điểm “tiện trước mắt” này đã trở thành cách nghĩ, cách làm của không ít hộ sản xuất nhỏ lẻ ở nông thôn trong việc diệt cỏ.

Không chỉ riêng Hưng Nguyên Nam, tình trạng lạm dụng thuốc diệt cỏ còn được ghi nhận tại nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Màu vàng khô của cỏ sau khi bị phun thuốc đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi khi bước vào thời điểm làm đất đầu vụ. Việc sử dụng thuốc diệt cỏ nói trên khiến nhiều người lo lắng, anh Trần Văn Tuấn, người dân trú tại xã Hưng Nguyên Nam bày tỏ: “Ra đồng thấy từng mảng cỏ chết cháy mà sợ. Cỏ còn chịu không nổi thì không biết hóa chất ấy ngấm vào đất, vào nước rồi ảnh hưởng sức khỏe con người ra sao”.

Theo các chuyên gia, việc sử dụng thuốc hóa học diệt cỏ như trên sẽ khiến môi trường đất suy thoái, các hoạt chất tồn dư của thuốc đã sử dụng có thể ngấm sâu vào đất, theo nước mưa và hệ thống kênh mương lan ra ao hồ, sông suối, gây ô nhiễm nguồn nước. Ngoài ra, người tiếp xúc lâu dài với dư lượng thuốc diệt cỏ có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về da, hô hấp, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thần kinh nếu tiếp xúc, sử dụng không đúng cách.

Trước thực trạng này, chính quyền và ngành chức năng tại xã Hưng Nguyên Nam đã tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen sản xuất. Các buổi tuyên truyền, nhắc nhở được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc diệt cỏ hóa học, đồng thời, khuyến khích bà con áp dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường. Ngoài ra, người dân được hướng dẫn phát quang, cắt cỏ thủ công hoặc bằng máy, kết hợp lật đất sớm để phơi ải, vừa hạn chế cỏ dại, vừa cải tạo đất và giảm sâu bệnh. Dù tốn thêm công sức ban đầu, song đây được xem là giải pháp an toàn, bền vững về lâu dài. Tuy nhiên, trên thực tế việc người dân lạm dụng thuốc diệt cỏ vẫn diễn ra.

Ông Cao Anh Đức - Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam cho biết, địa phương đã nhiều lần tuyên truyền, nhắc nhở người dân về tác hại của việc sử dụng thuốc diệt cỏ hóa học. “Chúng tôi khuyến cáo bà con hạn chế tối đa việc phun thuốc diệt cỏ, nhất là các loại thuốc “cỏ cháy”. Thời gian tới, xã sẽ tăng cường kiểm tra, phối hợp với các ngành chức năng để quản lý chặt chẽ nguồn thuốc bảo vệ thực vật, hướng tới sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững” - ông Đức nhấn mạnh.

Thông tin từ Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh Nghệ An, hiện, cơ quan chức năng đã nghiêm cấm sử dụng các loại thuốc trừ cỏ chứa những hoạt chất độc hại như Glyphosate, Paraquat, 2,4-D, 2,4,5-T. Việc buôn bán, tàng trữ, sử dụng các loại thuốc có chứa những hoạt chất này là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Tuy nhiên, trên thực tế, công tác quản lý thị trường thuốc bảo vệ thực vật ở một số nơi vẫn còn lỏng lẻo, tạo kẽ hở để thuốc cấm, thuốc ngoài danh mục len lỏi vào sản xuất. Ngay cả với các loại thuốc trừ cỏ được phép lưu hành, ngành chức năng cũng khuyến cáo chỉ sử dụng đúng mục đích, đúng liều lượng và đúng đối tượng cây trồng. Việc dùng thuốc để phun cỏ bờ ruộng, bờ mương không nằm trong khuyến cáo kỹ thuật, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho môi trường sinh thái và sức khỏe con người.