Người Mặt trận ở Bản Phiệt

“Ngừng đẻ ngay em ơi”

Nữ Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Lào Cai mới, chị Nguyễn Thị Ngọc Bích, tự lái xe riêng đưa Phóng viên Báo Đại đoàn kết đến thăm Bản Phiệt. Con đường quen thuộc trải nhựa thênh thang đi về xã núi cũ, nay sáp nhập về phường đô thị. Phường trung tâm đô thị sầm uất của thành phố Lào Cai cũ, vốn không có hộ nghèo, thu ngân sách tới 6.000 tỷ đồng, nhưng bây giờ có thêm xã núi Bản Phiệt, phường Lào Cai đã phải đưa việc xóa nhà nghèo, nhà dột nát vào nghị quyết.

Bên chân núi thôn vắng Nậm Sưu, một lán nhà xiêu vẹo rộng chừng hai chục mét vuông không có cửa. Một tấm nệm cũ nhàu nhĩ trải nền đất. Quần áo, ca nước, khăn trẻ con lộn xộn. Trước nhà có vườn chuối tươi tốt nhưng bừa bộn lá khô. Đó là nhà tạm của Giàng Thị Ly, cô gái tầm tuổi nữ sinh phổ thông nhưng đã có hai con, đang lúi húi rửa chân tay cho mấy đứa trẻ kháu khỉnh lem luốc.

Bản Phiệt chỉ cách trung tâm phường chục cây số, phần lớn là người Mông, người Dao sinh sống, bây giờ đời sống bớt khó khăn nhưng dân trí vẫn còn hạn chế. Thôn Nậm Sưu ở Bản Phiệt nằm ngay trục QL70 nhưng ai đi ô tô phải đỗ bên đường và đi bộ vào bản qua cây cầu nhỏ bắc qua suối. Thôn có 178 hộ với hơn 700 nhân khẩu nhưng chỉ còn 2 hộ nghèo. Nậm Sưu đã có bước tiến dài phát triển kinh tế đến từ trồng quế và người dân rủ nhau lúc nông nhàn đi làm thuê bên Trung Quốc. Ly bỏ học từ hồi lớp 8. Theo nhóm bạn đi làm thuê tận Bắc Ninh rồi bén vào một cuộc tình ngây thơ với chính một chàng trai trong nhóm. Thế là có con sớm.

Từ quê Vĩnh Phúc cũ, ông Nguyễn Văn Lâm đi bộ đội công binh rà phá bom mìn những năm 1990 rồi lấy vợ ở Bản Phiệt. Ông được tín nhiệm làm công tác Mặt trận thôn từ nhiều năm nay, nói rằng bây giờ bản không còn trai gái tảo hôn, nhưng vấn nạn cũ từ nhận thức cuộc sống vẫn đeo đẳng. Trong thôn có mấy cô gái như Giàng Thị Ly, trên xã dĩ nhiên không cho đăng ký kết hôn, nhưng đám cưới vẫn được tổ chức theo phong tục Mông.

"Ngừng đẻ ngay em ơi. Có thêm con thì sức đâu mà làm ăn", chị Bích nhẹ nhàng bế một đứa trẻ, một tay với lấy chổi quét qua hiên nhà và nói với Giàng Thị Ly. Nắng đấy, cái chăn kia phải giặt sạch đi chứ, ngô thu vừa rồi phơi đủ nắng chưa. Nhà có trẻ nhỏ phải sạch sẽ, mấy nữa có nhà mới lát gạch tha hồ nghịch...

Tình trạng phụ nữ sinh con trước 18 tuổi ở phường Lào Cai hiện còn 10 trường hợp, chủ yếu tập trung tại một số khu dân cư trong bản xa do thanh thiếu niên vẫn còn những hạn chế nhất định về nhận thức, theo Chủ tịch Mặt trận phường Nguyễn Thị Ngọc Bích.

Cán bộ khởi công, cán bộ... tân gia

Ngôi nhà mới đúng ngày 3/1/2026 sẽ khánh thành chỉ sau hơn một tháng khởi công, rộng rãi, đủ phòng ngủ, phòng khách, vệ sinh, bếp ăn... Đó là nhà anh Giàng Seo Tải, sinh năm 1983, gia đình đông con lại có hai cụ già 90 tuổi, vợ chồng anh đi làm thuê tận Tây Nguyên. Giàng Thị Ly là con gái thứ hai, thế là anh lên chức ông nội cũng rất sớm. Ngôi nhà cũ bị núi sạt lở đánh sập từ hậu bão số 9 vừa qua, may mắn không ai bị thương. Cái lán tạm mà Giàng Thị Ly cùng mấy đứa nhỏ tá túc do Mặt trận xã huy động làm cấp tốc. "100 triệu đồng phường cấp, 50 triệu đồng  Mặt trận cho, gia đình và người thân động viên đối ứng nữa, quyết tâm nhanh xây nhà mới như cứu hỏa, chứ gia cảnh như này sống sao đành..." - chị Bích nói với phóng viên Báo Đại đoàn kết.

"Người Mặt trận" Nguyễn Văn Lâm trực tiếp làm lễ khởi công, tự thiết kế và huy động thợ san gạt, cạp móng, xây tường. "Chị Mặt trận" Nguyễn Thị Ngọc Bích thì cứ cách ngày lại xuống bản coi sát công trình, vừa huy động thêm nguồn lực, vừa đốc nhắc Giàng Thị Ly... tạm ngừng đẻ. Thầy giáo Đặng Văn Hiếu, Hiệu trưởng trường THCS Bản Phiệt từng trực tiếp đứng lớp mấy đứa con nhà Giàng Seo Tải, huy động các thầy cô góp thêm 20 triệu đồng. "Chắc mình lại tổ chức tân gia thay thằng Tải. Vợ chồng nó đi làm xa quá", cán bộ Mặt trận Nguyễn Văn Lâm cười vui với nhà báo, còn đang trĩu tay bấn bíu xách hồ phụ thợ.

Hôm sau ông Lâm gọi lại cho nhà báo, nói "Thằng Tải đang bắt tàu về rồi. Nó coi ảnh zalo thấy nhà mới đẹp quá. Tối qua anh em làm cả đêm cho kịp khánh thành. Nhưng tôi vẫn phải làm tân gia cho nó. Nhà nó hoàn cảnh quá".

“Cải thiện toàn diện đời sống người dân, cho dân thụ hưởng đầy đủ chính sách an sinh xã hội và các dịch vụ xã hội cơ bản, hạn chế nguy cơ tái nghèo" - chị Bích nói về quyết tâm chính trị của phường Lào Cai mới. Mặt trận kêu gọi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân và nhân dân trên địa bàn để chung tay hỗ trợ các hộ nghèo, cận nghèo. Góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn quy định và cải thiện các chỉ số về thu nhập, điều kiện sống, sức khỏe, trình độ học vấn. Và chỉ trong năm 2026 này phường Lào Cai phấn đấu 100% hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ sinh kế, sửa chữa hoặc xây mới nhà ở, xóa hoàn toàn nhà tạm, nhà dột nát.

"Người Mông của Bản Phiệt đấy" - cụ già 90 tuổi ngồi bên căn nhà đại đoàn kết cũ (Mặt trận xã xây cho từ 10 năm trước), là bố đẻ anh Tải, móm mém cười và chỉ tay vào chị Bích. Mới hay 7h sáng chị đã tới cơ quan hoặc tự bon xe về cơ sở, tối tận 20-21h mới về đến nhà, không có ngày thứ Bảy đúng nghĩa, "người Mặt trận" Nguyễn Thị Ngọc Bích tâm sự mà tươi rói, ấm áp tiếng cười. "Tối 29/12, Bản Phiệt bắn pháo hoa, làm cỗ Xuân cho dân bản Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán lại tổ chức lần nữa", chị Bích dẫn nhà báo đi vòng quanh thăm tòa Nhà văn hóa hiện đại, nơi Bộ trưởng Quốc phòng trực tiếp về dự lễ khởi công, và nói sẽ có lửa trại do bản Nậm Sưu phụ trách...