Lễ hội Lồng Tông Bình An - Khí thiêng xuống đồng, khát vọng mùa vàng

Sáng 9 tháng Giêng (ngày 25/2/2026), trong tiết xuân se lạnh, khi mây trắng còn bảng lảng trên triền núi và những thửa ruộng vừa thức giấc sau mùa đông, Lễ hội Lồng Tông – ngày hội xuống đồng truyền thống của đồng bào các dân tộc xã Bình An đã chính thức khai hội. Không chỉ là nghi lễ cầu mùa, đây còn là điểm hẹn văn hóa thiêng liêng, nơi hội tụ niềm tin, khát vọng và sức sống bền bỉ của người dân gắn với ruộng nương, sông núi.

Từ sáng sớm, khu trung tâm xã rực rỡ sắc màu trang phục truyền thống của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, H’Mông… Những bộ áo chàm thêu hoa văn tinh xảo, những chiếc khăn đội đầu rực rỡ, tiếng nói cười rộn ràng hòa cùng tiếng trống, tiếng chiêng ngân vang tạo nên bức tranh xuân sống động giữa núi rừng. Người già, trẻ nhỏ, trai gái trong bản đều nô nức về hội, mang theo ước vọng một năm mưa thuận gió hòa, thóc lúa đầy bồ, trâu bò đầy chuồng, lợn gà đầy sân.

Lễ hội Lồng Tông, theo tiếng Tày nghĩa là “xuống đồng”, từ lâu đã trở thành nét đẹp văn hóa đặc sắc của cư dân nông nghiệp miền núi phía Bắc. Với người dân Bình An, lễ hội không đơn thuần là một sinh hoạt cộng đồng mà còn là nghi lễ tâm linh sâu sắc, thể hiện sự tri ân trời đất, thần linh đã phù hộ cho bản làng bình yên, mùa màng tươi tốt; đồng thời gửi gắm ước mong về một vụ sản xuất mới thuận lợi, đủ đầy.

Phần lễ được tổ chức trang trọng với nghi thức dâng hương, cầu mùa. Thầy cúng trong trang phục truyền thống thực hiện các nghi lễ xin trời đất ban cho mưa thuận gió hòa, cây lúa trổ bông nặng hạt, nương rẫy xanh tươi. Những mâm lễ với xôi ngũ sắc, bánh truyền thống, hoa quả, sản vật địa phương được bày biện trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính của nhân dân. Trong không gian linh thiêng ấy, mỗi người đều lắng lại, hướng tâm về cội nguồn, về ruộng đồng, nơi nuôi dưỡng bao thế hệ trưởng thành.

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân gian đặc sắc. Những làn điệu then, sli, lượn vang lên tha thiết; những điệu múa truyền thống uyển chuyển tái hiện đời sống lao động, sinh hoạt của đồng bào. Trò chơi ném còn, kéo co, đẩy gậy, tung còn, bắt cá, chọi dê… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Tiếng cười giòn giã, những tràng pháo tay cổ vũ tạo nên không khí đoàn kết, gắn bó giữa các dân tộc anh em.

Lễ hội Lồng Tông Bình An còn là dịp để tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trong nhịp sống hiện đại, những phong tục đẹp như cầu mùa, xuống đồng vẫn được trân trọng, bảo tồn và phát huy, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa địa phương. Sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại tạo nên sức sống mới cho lễ hội, giúp các giá trị văn hóa dân tộc lan tỏa mạnh mẽ hơn trong cộng đồng.

Quan trọng hơn, lễ hội đã tiếp thêm động lực cho người dân bước vào năm sản xuất mới với tinh thần phấn khởi, quyết tâm. Trong bối cảnh địa phương đang từng bước phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, Lồng Tông không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là lời nhắc nhở về vai trò của nông nghiệp, của lao động sản xuất trong hành trình xây dựng quê hương giàu đẹp.

Từ những thửa ruộng đầu xuân hôm nay, người dân Bình An tin tưởng vào một năm mới an khang, mùa màng bội thu. Niềm tin ấy được nuôi dưỡng bởi truyền thống đoàn kết, bởi bàn tay cần cù và khát vọng vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng. Giữa mênh mang núi rừng Tuyên Quang, Lễ hội Lồng Tông như một mạch nguồn văn hóa bền bỉ, kết nối quá khứ với hiện tại, hun đúc ý chí và niềm tự hào của cộng đồng.

Xuân đã về trên từng nếp nhà, từng thửa ruộng, từng ánh mắt rạng rỡ của người dân. Từ khí thiêng của đất trời ngày xuống đồng, Bình An bước vào năm mới với niềm tin son sắt: mùa màng tươi tốt, bản làng trù phú, cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc.