Kiến tạo đô thị đa cực

Trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, việc TPHCM đặt hạ tầng vào vị trí trung tâm của chiến lược tăng trưởng là lựa chọn tất yếu. Hạ tầng không chỉ giúp lưu thông hàng hóa, dịch vụ mà còn mở không gian sống mới, tạo thêm cơ hội việc làm, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Ngay đầu năm nay, TPHCM đã bắt tay khởi công tuyến Metro số 2 Bến Thành – Tham Lương mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án giao thông. Tuyến Metro dài hơn 11 km này là bước đi cụ thể trong quá trình phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn, từng bước giảm áp lực cho khu vực trung tâm, đồng thời, mở ra cơ hội tái cấu trúc khu vực trung tâm theo định hướng phát triển đô thị, gắn với giao thông công cộng (TOD). Đây cũng là tín hiệu cho thấy quyết tâm chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu - coi trọng chất lượng tăng trưởng. Cùng với đó, Đường Vành đai 3 TPHCM bước vào giai đoạn hoàn thiện trong năm 2026 để sớm khép kín toàn tuyến. Khi đi vào vận hành, tuyến đường này sẽ tăng cường liên kết giữa TPHCM với các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư, giảm tải áp lực giao thông nội đô. Đối với đường Vành đai 4 TPHCM, trong năm 2026, cũng tiếp tục được khởi động cho thấy tầm nhìn dài hạn về một hệ thống vành đai nhiều lớp, tạo dư địa phát triển công nghiệp, logistics và các đô thị vệ tinh.

Đáng chú ý, chiến lược phát triển của thành phố đang dịch chuyển mạnh về hướng biển. Trong nhiều năm, Cần Giờ vẫn được xem là khu vực còn nhiều tiềm năng nhưng thiếu kết nối đồng bộ. Việc khởi công cầu Cần Giờ với quy mô lớn để thay thế phà Bình Khánh, là bước đi quan trọng nhằm xóa dần thế chia cắt, tạo điều kiện để khu vực này phát triển kinh tế biển, du lịch sinh thái và dịch vụ. Bên cạnh đó, dự án Đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu nếu được triển khai đúng tiến độ, sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa TPHCM và khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, hình thành trục liên kết ven biển gắn với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và các khu công nghiệp trọng điểm. Siêu kết nối cho các khu vực trọng điểm hạ tầng hướng biển của TPHCM sẽ là tuyến Metro Bến Thành – Cần Giờ với thời gian di chuyển dự kiến chỉ hơn 20 phút. Nếu hoàn thành theo kế hoạch, sẽ đưa Cần Giờ trở thành một cực phát triển mới trong cấu trúc đô thị đa trung tâm. Khoảng cách địa lý được rút ngắn sẽ kéo theo sự dịch chuyển về dòng vốn đầu tư, nguồn nhân lực và cơ hội sinh kế cho người dân.

Dẫu vậy, nhiều chuyên gia vẫn cảnh báo câu chuyện phát triển hạ tầng của TPHCM không chỉ dừng ở xây dựng hạ tầng, cầu đường. Việc ban hành cơ chế đặc thù phát triển mạng lưới metro, đặt mục tiêu đến năm 2030 có 187 km đường sắt đô thị, cho thấy, yêu cầu đặt ra cần phải đổi mới thể chế, tăng cường phân cấp, nâng cao trách nhiệm và năng lực quản trị. Khi cơ chế được vận hành hiệu quả, tiến độ dự án sẽ được rút ngắn, hạn chế tình trạng chậm trễ, đội vốn. Hơn thế nữa, phát triển hạ tầng phải gắn với bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng môi trường sống, để mỗi công trình hoàn thành không chỉ là con số trong báo cáo mà là lợi ích thiết thực đối với cộng đồng.

Cơ hội lớn luôn đi cùng thách thức lớn. Hàng loạt dự án triển khai đồng thời sẽ tạo áp lực về vốn, giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công và giám sát chất lượng. Do đó, yêu cầu đặt ra với TPHCM là phải bảo đảm công khai, minh bạch, lựa chọn nhà thầu đủ năng lực, kiểm soát chặt chẽ tiến độ và chất lượng, tránh lãng phí nguồn lực, giữ vững niềm tin của nhân dân. Nếu được triển khai đồng bộ, quyết liệt, TPHCM sẽ giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên mới.