Hình họa và tượng tròn: Nền tảng của một thế kỷ đào tạo mỹ thuật
Nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam (1925-2025), triển lãm “Hình họa và tượng tròn nghiên cứu” vừa khai mạc tại 42 Yết Kiêu, Hà Nội. Sự kiện đặc biệt này giới thiệu 136 tác phẩm hình họa nghiên cứu và 6 tượng tròn được tuyển chọn từ nhiều thế hệ sinh viên - từ các khóa trung cấp, cao đẳng, sơ trung những năm 1950–1960 cho đến đại học những năm gần đây.
Các tác phẩm trải rộng trên nhiều chất liệu: chì, sanguine, than, mực nho, màu nước, bột màu trên giấy, sơn dầu trên toan… phản ánh yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ đặc thù của từng chuyên ngành như hội họa, đồ họa, thiết kế đồ họa, sư phạm mỹ thuật. Với điêu khắc, các bài trưng bày tập trung vào nghiên cứu chân dung, bán thân và toàn thân.
“Cái đúng” và “cái đẹp” trong hình họa
Trong bối cảnh ngày nay, khi công nghệ kỹ thuật số, in 3D hay trí tuệ nhân tạo có thể tái hiện hình thể con người, triển lãm một lần nữa khẳng định vai trò không thể thay thế của hình họa và tượng tròn trong đào tạo mỹ thuật.
Theo TS Hồ Trọng Minh (Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam), “vẽ hình họa không chỉ đòi hỏi đúng về tạo hình mà còn phải đạt được cái đẹp; nếu cái đúng có thể đạt được tương đối dễ dàng, việc kết hợp cái đúng với cái đẹp lại là thử thách lớn với mỗi họa sĩ. Chính vì thế, hầu hết họa sĩ đều phải vật lộn với bản thân khi thực hiện một bài hình họa”.
TS Minh cũng cho rằng, “thẩm mỹ hình họa” là giá trị đặc biệt được xây dựng từ ngôi trường này, đồng hành cùng họa sĩ suốt cuộc đời, vừa như một phương pháp tu dưỡng, vừa như một đích đến trong sáng tác. Những kỷ niệm về bài hình họa đạt điểm cao không chỉ là niềm vui, niềm tự hào mà còn trở thành áp lực để sinh viên tiếp tục nỗ lực, vượt qua chính mình trong hành trình nghệ thuật.
Trăm năm gìn giữ giá trị căn cốt
Từ khi thành lập, Trường Mỹ thuật Đông Dương - tiền thân của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam - đã coi hình họa là nền móng trong đào tạo. Vẽ hình thể người, nghiên cứu giải phẫu, bố cục và ánh sáng không đơn thuần chỉ là bài tập, mà còn là cách rèn luyện cái nhìn chuẩn xác, sự nhạy cảm thẩm mỹ và tư duy tạo hình khoa học.
TS Đặng Thị Phong Lan - Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam cho biết: Hình họa và tượng tròn là môn học cốt lõi, tạo nên nền tảng kiến thức vững vàng cho nhiều thế hệ. Các bài nghiên cứu hình họa, tượng tròn cho thấy khả năng quan sát, nghiên cứu, cảm thụ và biểu đạt hình thể của các thế hệ sinh viên nhà trường không chỉ đạt đến độ điêu luyện mà còn đầy chất thẩm mỹ, gợi mở nguồn cảm xúc cho sự sáng tạo ở bất kỳ loại hình nào của mỹ thuật từ hiện đại cho đến đương đại.
Chính nhờ nền tảng vững chắc này mà nhiều thế hệ sinh viên sau khi ra trường đã có thể tự tin sáng tạo trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ hội họa, điêu khắc đến thiết kế, minh họa, thậm chí cả những ngành nghệ thuật mới gắn liền với công nghệ số.
Triển lãm lần này không chỉ là hoạt động kỷ niệm mà còn là dịp để nhìn lại hành trình trăm năm đào tạo và phát triển. Từ những bức hình họa nghiên cứu bằng than chì đơn sơ đến các bài tượng tròn bán thân, toàn thân, công chúng có thể hình dung rõ nét quá trình học tập đầy kỷ luật nhưng cũng giàu cảm xúc của nhiều thế hệ sinh viên Yết Kiêu.
Đây cũng là dịp để xã hội thấy rõ rằng, trong nghệ thuật tạo hình, công nghệ chỉ có thể hỗ trợ, còn cảm xúc, cái nhìn thẩm mỹ và sự biểu đạt cá nhân của người nghệ sĩ mới là yếu tố quyết định.
Triển lãm “Hình họa và tượng tròn nghiên cứu” mở cửa đến ngày 18/9 không chỉ giúp công chúng chiêm ngưỡng những thành quả học tập của nhiều thế hệ sinh viên mà còn khẳng định giá trị bền vững của hình họa và tượng tròn - nền tảng căn cốt của mỹ thuật Việt Nam trong suốt một thế kỷ, và chắc chắn vẫn tiếp tục đồng hành cùng các thế hệ nghệ sĩ trong tương lai.
