Giữ trọn y đức, tất cả vì Nhân dân

Khi trái tim một thai nhi 32 tuần tuổi lỗi nhịp ngay trong bụng mẹ, y học đã chọn một lộ trình đầy dũng cảm: can thiệp trực tiếp qua thành tử cung để giành lại sự sống cho mầm non ấy từ khi còn chưa chào đời. Đó là khoảnh khắc sinh tử mà BS.CKII Trần Ngọc Hải và ê-kíp liên viện Từ Dũ - Nhi Đồng 1 đã giành lại sự sống cho em trước cả tiếng khóc chào đời.

Cách quê hương nửa vòng trái đất, tại vùng đất Nam Sudan, những bác sĩ mũ nồi xanh như vợ chồng BS. Tống Vân Anh và Đỗ Thanh Tùng cũng đang lặng lẽ gác lại hạnh phúc riêng, bảo vệ từng sinh mệnh giữa lằn ranh súng đạn và dịch bệnh.

Nhưng thực tế nghề y không chỉ có những kỳ tích. Nó còn có cả những sự đánh đổi bằng máu và nước mắt ngay giữa thời bình. Đó là câu chuyện của bác sĩ Trịnh Hữu Nhẫn - Người Trạm Trưởng y tế xã đã chọn ở lại tâm dịch Nhà Bè đến tận hơi thở cuối cùng khi chỉ còn vài ngày nữa là đến kỳ nghỉ hưu. Sự ra đi của ông không chỉ để lại nỗi đau, mà đã trở thành ngọn lửa giữ chân những đồng nghiệp trẻ ở lại với y tế cơ sở, để những trạm y tế vùng ven không bao giờ vắng bóng người thầy thuốc.

Đó là sự ngã xuống của điều dưỡng Trần Thị Phương Hằng ngay trong phòng hồi sức tích cực khi đang mải miết giành giật nhịp thở cho bệnh nhân. Chị nằm xuống, nhưng những bệnh nhân được chị chăm sóc ngày ấy đã hồi sinh, và câu chuyện về chị vẫn được kể như một lời nhắc nhở về sự tận tụy vô điều kiện của người điều dưỡng.

Những đánh đổi và hi sinh ấy không ồn ào, cũng hiếm khi được kể lại trọn vẹn. Chúng diễn ra lặng lẽ trong tiếng máy thở tít tít đơn điệu, trong những đêm trắng làm việc đến bạc đầu, hay giữa những khoảnh khắc mà người thầy thuốc buộc phải nén nỗi đau riêng để giữ vững đôi bàn tay trên bàn mổ. Những khoảnh khắc ấy hiếm khi xuất hiện trong các báo cáo thành tích, nhưng lại là nơi y đức hiện diện rõ ràng nhất. Ở đó, y đức không nằm ở những khẩu hiệu treo trên tường, mà ở những quyết định và nỗ lực mỗi ngày để cứu người, bảo vệ sự sống.

Ngành y là một ngành nghề đặc biệt vì luôn phải giải những bài toán không có đáp án trọn vẹn. Khi phòng bệnh quá tải, ai được ưu tiên trước? Khi nguồn lực có hạn, làm sao để bảo đảm công bằng? Khi y bác sĩ kiệt sức, ai sẽ chăm sóc cho chính họ? Những mâu thuẫn ấy tồn tại hàng ngày, lặng lẽ nhưng dai dẳng, và không phải lúc nào cũng có lời giải hoàn hảo.

Đại dịch COVID-19 từng đẩy những mâu thuẫn này lên một giới hạn khắc nghiệt, cho thấy phía sau danh xưng "chiến sĩ áo trắng" cũng là những con người bằng xương thịt, biết sợ hãi và cũng có những phút giây đối diện với giới hạn của mình. Trong hoàn cảnh ấy, y đức đôi khi chỉ là sức chịu đựng được kéo dài thêm một chút, là việc không quay lưng khi người bệnh cần mình nhất.

Nhắc đến ngành y, người ta thường nghĩ ngay đến bác sĩ. Nhưng phía sau mỗi quyết định điều trị là rất nhiều trái tim và khối óc âm thầm góp sức. Là những điều dưỡng kiên nhẫn bên giường bệnh, là kỹ thuật viên phòng xét nghiệm làm việc với mẫu bệnh phẩm trong im lặng, là dược sĩ bảo đảm từng viên thuốc đến tay người bệnh đúng lúc. Ít ai nhắc đến những cán bộ giám định bảo hiểm y tế, những người lặng lẽ trước màn hình số liệu, cân nhắc từng chi phí để quyền lợi của người bệnh được bảo đảm và hệ thống y tế vận hành bền vững. Họ không đứng dưới ánh đèn phòng mổ, nhưng chính sự chính xác và trách nhiệm ấy giữ cho hệ thống y tế vận hành ổn định và bền vững.

Những câu chuyện rất đời trong bệnh viện thực chất phản chiếu những vấn đề lớn của đất nước. Một ca cấp cứu quá tải không chỉ là chuyện của một khoa, một bệnh viện, mà là bài toán phân bổ nguồn lực. Một bác sĩ xin nghỉ việc không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà là tín hiệu cảnh báo về chính sách, đãi ngộ và môi trường làm việc. Những khó khăn ấy không ồn ào, nhưng dai dẳng và trực diện. Chính trong hoàn cảnh đó, câu chuyện y đức trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Y đức vẫn là sự tận tụy và hy sinh, nhưng trong bối cảnh hôm nay, những giá trị ấy đang đứng trước những thử thách mới. Để trở thành một thầy thuốc là hành trình đào tạo dài và khắt khe. Khi bước vào nghề, họ đối diện với áp lực trách nhiệm nặng nề, cường độ làm việc cao và những yêu cầu ngày càng lớn về chất lượng dịch vụ. Trong môi trường mà mỗi quyết định không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn gắn với sự cân đối nguồn lực và hiệu quả vận hành, giữ được sự độc lập nghề nghiệp, đặt lợi ích người bệnh lên trên hết - đó là biểu hiện bền bỉ và thầm lặng của y đức.

Trong bối cảnh mạng xã hội trở nên phổ biến và phát triển mạnh mẽ, mỗi sự cố có thể bị phán xét vội vàng. Giữa áp lực dư luận và trách nhiệm chuyên môn, không vì sợ hãi mà né tránh, không vì áp lực mà lệch chuẩn - ấy chính là bản lĩnh đạo đức của người thầy thuốc hôm nay. Vì vậy, y đức không chỉ là phẩm chất cá nhân. Nó cần được nâng đỡ bởi một môi trường hành nghề minh bạch, an toàn và tôn trọng chuyên môn. Giữ trọn y đức là nỗ lực của cả người thầy thuốc và của hệ thống bảo đảm cho họ được hành nghề trong môi trường công bằng và minh bạch.

Tinh thần này đã được khẳng định rõ trong Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, ban hành tháng 9/2025. Nghị quyết không chỉ yêu cầu đội ngũ thầy thuốc phải "sâu y lý, giỏi y thuật, giàu y đức" mà còn đưa ra một cam kết thực tế: Nghề y là nghề đặc biệt, phải được hưởng "đãi ngộ đặc biệt". Đây là cách nhìn vào gốc rễ: y đức chỉ bền vững khi được bảo đảm bằng pháp lý rõ ràng, môi trường an toàn và đãi ngộ tương xứng với rủi ro nghề nghiệp.

Mới đây, tại buổi gặp mặt đại diện các nhà khoa học tiêu biểu trong lĩnh vực y tế và Giám đốc các bệnh viện Trung ương nhân Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dành tặng ngành y 20 chữ: "Giữ trọn y đức - Vững vàng y thuật – Nâng tầm y lý - Vượt qua nghịch cảnh - Tất cả vì dân". Trong đó, “giữ trọn y đức” được đặt lên hàng đầu. Đó không chỉ là yêu cầu về thái độ nghề nghiệp, mà là lời khẳng định về vai trò của ngành y trong hành trình phát triển đất nước. Y đức không thể tồn tại độc lập với chính sách, với sự quan tâm và đồng hành của xã hội. Đòi hỏi y đức, đồng thời cũng phải tạo nền tảng để y đức được nuôi dưỡng, được bảo vệ và lan tỏa.

Tri ân ngành y, vì thế, không chỉ là tôn vinh những thành tựu hay nhắc lại truyền thống vẻ vang, mà là thấu hiểu những khó khăn và sức ép mà họ phải đối diện mỗi ngày. Bởi phía sau mỗi quyết định chuyên môn là một sinh mệnh cụ thể, một gia đình cụ thể, một niềm hy vọng rất thật… Khi y đức được gìn giữ, niềm tin của Nhân dân được củng cố. Và chính niềm tin ấy mới là nền tảng bền vững nhất cho sự phát triển của đất nước.