Đà Nẵng: Giữ gìn văn hóa qua Lễ hội đình làng Hương Trà

Hương Trà - hội tụ giá trị lịch sử

Ông Trần Trung Hậu, Chủ tịch UBND phường Hương Trà cho biết, làng sinh thái Hương Trà xưa kia vốn là vùng đất của ấp Hương Trà, làng Tam Kỳ, tổng Chiên Đàn, huyện Hà Đông, phủ Thăng Hoa, được hình thành những năm đầu quy dân lập ấp thời Vua Lê Thánh Tông mở cõi phương nam, những năm 1470, 1471. Làng quê Hương Trà-nơi định cư đầu tiên của những di dân từ Thanh-Nghệ vào khai cơ lập nghiệp.

Trải qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, nơi đây vẫn lưu giữ những nét đặc trưng của làng quê Việt Nam với hình ảnh lũy tre xanh, con đường làng, cây đa, bến nước, sân đình, ruộng đồng và nếp sống chân chất, nghĩa tình của người dân.

Những giá trị lịch sử, văn hóa còn được lưu giữ qua các di tích như: Đình làng Hương Trà, giếng cổ, dấu tích đường đắp ngăn lũ và các địa danh gắn với quá trình khai hoang, lập nghiệp của cha ông.

Ông Trần Trung Hậu chia sẻ thêm, đình làng Hương Trà được công nhận là Di tích văn hóa cấp tỉnh năm 2009, tại làng sinh thái Hương Trà, là một công trình tín ngưỡng-văn hóa có lịch sử hình thành lâu đời, gắn liền với quá trình khai khẩn, lập làng và phát triển vùng đất Tam Kỳ xưa.

Theo tư liệu lịch sử và ký ức dân gian, đình được xây dựng từ rất sớm, cùng thời kỳ hình thành làng Hương Trà trong quá trình di dân mở cõi về phương Nam. Thuở ban đầu, nơi đây chỉ một ngôi miếu nhỏ thờ “Cá Ông”-vị thần được cư dân vùng sông nước tôn kính như đấng bảo hộ.

Về sau, khi cộng đồng dân cư ngày càng đông đúc và ổn định, miếu được mở rộng, xây dựng thành đình làng để thờ Thành hoàng, các bậc tiền hiền, hậu hiền có công khai khẩn, lập ấp và bảo vệ quê hương.

Ông Nguyễn Dục (hơn 70 tuổi, trú tại tổ dân phố Hương Trà Tây, phường Hương Trà) chia sẻ: “Đình làng là nơi hội tụ linh khí, là biểu tượng thiêng liêng gắn với quá trình hình thành và phát triển của quê hương qua nhiều thế hệ. Đây không chỉ là nơi thờ các bậc tiền hiền, hậu hiền có công khai phá, lập làng mà còn là nơi gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, thể hiện đạo lý ‘uống nước nhớ nguồn’, ‘ăn quả nhớ người trồng cây’ của dân tộc”.

Theo ông Dục, các hoạt động tại đình làng góp phần quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời giáo dục thế hệ trẻ về niềm tự hào quê hương, cội nguồn. Qua đó, tăng cường sự gắn kết cộng đồng, thắt chặt tình làng nghĩa xóm và tạo nên không khí vui tươi, đoàn kết trong đời sống người dân.

Rộn ràng lễ hội đình Hương Trà

Sáng 26/2, những ngày đầu xuân Bính Ngọ, người dân làng Hương Trà, tưng bừng tổ chức lễ hội đình làng với mong ước một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống bình an, no ấm.

Từ rất sớm, các bậc cao niên, chức sắc trong Ban Tế lễ cùng đông đảo người dân đã có mặt để chuẩn bị cho nghi lễ cúng đầu năm. Giữa sân đình, cây nêu cao vút được dựng lên như biểu tượng thiêng liêng kết nối trời đất, tổ tiên với con cháu.

Không gian trở nên trang nghiêm nhưng vẫn ấm áp tình làng nghĩa xóm, khi mọi người cùng nhau dọn dẹp, bày biện lễ vật, trò chuyện rôm rả, tạo nên bức tranh sinh hoạt cộng đồng đầy sức sống.

Đúng 6h sáng, các mâm lễ được sắp đặt trang trọng với hương hoa, lễ vật truyền thống để tiến hành lễ cúng Thanh minh, tưởng nhớ tổ làng, các bậc tiền hiền, hậu hiền, thần sông và những vị thần được dân làng tôn kính.

Làn khói hương quyện trong gió sớm, lan tỏa khắp không gian, hòa cùng tiếng chiêng, tiếng trống vang vọng và lời xướng tế trầm hùng, chậm rãi, thể hiện lòng thành kính, biết ơn của con cháu đối với tổ tiên. Tất cả tạo nên một không khí linh thiêng, sâu lắng nhưng cũng đầy tự hào.

Không chỉ dừng lại ở phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Năm nay, Ban tổ chức triển khai 11 hoạt động phong phú, đa dạng như thả cá xuống sông Tam Kỳ nhằm tái tạo nguồn lợi thủy sản, gửi gắm ước nguyện đầu năm lên cây đa cổ thụ trước đình, tổ chức thi cờ làng, trưng bày sinh vật cảnh, hội thi mỹ thuật thiếu nhi với chủ đề “Cảnh đẹp Hương Trà”, cuộc thi ảnh “Duyên dáng Hương Trà”;…

Mỗi hoạt động đều mang đậm bản sắc văn hóa địa phương, tạo nên không khí vui tươi, náo nhiệt, tiếng cười nói rộn ràng khắp sân đình và các tuyến đường làng.

Công tác chuẩn bị cho lễ hội cũng được triển khai chu đáo từ nhiều ngày trước. Khuôn viên đình làng và các tuyến đường được trang hoàng cờ hoa rực rỡ, vệ sinh sạch sẽ, tạo diện mạo khang trang, tươi mới.

Người dân các tổ khối phố tích cực chỉnh trang nhà cửa, sân vườn, treo cờ Tổ quốc, trồng thêm hoa, góp phần làm cho bức tranh làng quê thêm sinh động.

Chị Bùi Thị Lan, ở phường Hương Trà, TP Đà Nẵng cho biết, chị cảm thấy rất vui và phấn khởi khi được tham gia lễ hội đình làng Hương Trà.

Theo chị Lan, đây không chỉ là dịp để người dân bày tỏ lòng thành kính với các bậc tiền nhân mà còn là cơ hội để gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt tình làng nghĩa xóm.

“Không khí lễ hội rất trang nghiêm nhưng cũng ấm cúng, gần gũi. Tôi cảm nhận rõ nét giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mong rằng lễ hội sẽ tiếp tục được duy trì để con cháu sau này hiểu và trân trọng hơn những nét đẹp văn hóa của quê hương”, chị Lan nói.

Sự chung tay, đồng lòng của cộng đồng không chỉ giúp lễ hội diễn ra trang nghiêm, an toàn mà còn làm nổi bật nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện niềm tự hào và tình yêu quê hương của người dân Hương Trà mỗi độ xuân về.

Ông Bùi Ngọc Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Hương Trà cho biết, trải qua biến động của thời gian, đình làng Hương Trà vẫn được gìn giữ như một phần ký ức chung của làng. Mỗi viên gạch, mái ngói, mỗi nghi thức được duy trì đều phản ánh sự gắn bó của người dân với cội nguồn.

Lễ hội đình làng Hương Trà năm 2026 được tổ chức với mong muốn bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, đồng thời tạo không khí vui tươi, gắn kết trong cộng đồng. Trong nhịp sống hiện đại, lễ hội tiếp tục là dịp để người dân Hương Trà nhìn lại cội nguồn, bồi đắp tình làng nghĩa xóm và gìn giữ những giá trị văn hóa đã theo họ qua nhiều thế hệ.