Cuối năm săn… sách
Cuối năm, người ta hay nói đến chuyện “săn”. Săn một chiếc áo khoác giảm giá, săn đôi giày vừa chân, săn món đồ hợp mốt kịp mặc ngày Tết... Những tấm biển “sale”, “xả kho” xuất hiện dày hơn, kéo theo một nhịp mua sắm gấp gáp, sôi động, quen thuộc. Giữa nhịp “săn” ấy, sách cũng bước vào mùa của mình.
Không quá ồn ào, nhưng càng về cuối năm, sách lại xuất hiện nhiều hơn trong đời sống đô thị. Hội sách, đường sách, phố sách… cùng lúc mở ra những điểm hẹn quen mà khác. Người ta ghé qua không hẳn để mua thật nhiều, mà để xem, để lật, để biết một năm qua mình đã đọc được đến đâu, và còn bỏ lỡ điều gì.
Hội sách “Dọn kho đón Tết” là một cái tên gợi đúng không khí cuối năm ấy. Được tổ chức song song tại Hà Nội và TPHCM, trong khung thời gian từ ngày 27/1 đến 1/2, hội sách cho thấy nỗ lực mở rộng không gian tiếp cận của văn hóa đọc tới đông đảo công chúng. Những địa điểm quen thuộc như Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam (Hà Nội) hay Cung Văn hóa Lao động (TPHCM) không chỉ thuận tiện về giao thông, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng: sách hiện diện trong những không gian sinh hoạt cộng đồng, gắn với giáo dục, văn hóa và đời sống đô thị.
Bước vào không gian hội sách, cảm giác đầu tiên không hẳn là mua - bán, mà là sự chậm lại. Những kệ sách được sắp xếp gọn gàng, những đầu sách đã đi cùng bạn đọc suốt năm được đưa ra lần nữa, như một cách nhìn lại hành trình tri thức vừa qua.
Ở đó, không chỉ có những kệ sách lặng lẽ. Những buổi trò chuyện với tác giả, những cuộc trao đổi xoay quanh lịch sử, văn hóa, đời sống diễn ra xen kẽ. Có góc dành cho trẻ em, nơi các em ngồi đọc, vẽ, nghe kể chuyện. Có người mua hàng chục cuốn, có người chỉ đứng lật giở từng trang. Hội sách vì thế giống một khoảng dừng cuối năm hơn là một điểm mua sắm đơn thuần.
Song song với các hội sách, đường sách, phố sách ở nhiều tỉnh, thành phố cũng bước vào mùa nhộn nhịp. Không gian được trang trí theo tinh thần đón xuân, lịch hoạt động dày hơn, nhiều sự kiện được tổ chức liên tiếp. Có triển lãm sách Tết, báo Xuân; có những buổi ra mắt sách mới; có những không gian đọc mở, nơi người ta ngồi lại lâu hơn thường ngày.
Đáng chú ý là dịp này, nhiều đơn vị xuất bản chọn giới thiệu những cuốn sách Tết - không chạy theo thời sự, không đặt nặng tính “hot”, mà hướng đến chiều sâu văn hóa. Đó là những cuốn sách hợp để đọc chậm, đọc trong những ngày đầu năm, khi nhịp sống tạm lắng lại.
Ngoài ra, những cuốn như “Họ và tên - Một lịch sử nhìn từ danh tính người Việt” mở ra câu chuyện về căn cước, về dòng họ, về cách một cái tên mang theo lịch sử gia đình. Hay “Thờ cúng cổ truyền Việt Nam”, “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” giúp người đọc hiểu rõ hơn những nghi lễ vốn quen thuộc trong mỗi gia đình Việt. Đọc những cuốn sách ấy vào dịp Tết, khi bàn thờ được lau dọn, khi nén nhang đầu năm được thắp lên, sách tự nhiên gắn với đời sống một cách nhẹ nhàng.
Cuối năm cũng là lúc người ta nhìn lại một vòng đọc của mình. Có những cuốn sách hay trong năm chưa kịp mua, có những đầu sách đã nghe nhắc đến nhiều lần nhưng vẫn để đó. Dịp này, khi sách được đưa ra nhiều hơn, giá dễ chịu hơn, việc chọn sách cũng trở nên thong thả hơn.
Tết, suy cho cùng, không chỉ là những cuộc gặp gỡ liên tiếp, mà còn là khoảng thời gian hiếm hoi để rảnh rang. Khi phố xá vắng đi, khi lịch làm việc tạm khép lại, một cuốn sách được mở ra như một nhịp sinh hoạt khác của mùa xuân: yên tĩnh, chậm rãi, và đủ sâu.
