Chuẩn hóa đầu vào đại học: Học sinh phải thay đổi cách học

Giữ vai trò nền tảng của kỳ thi tốt nghiệp THPT

Theo Quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026, ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào (điểm sàn chung) được xác định là 15/30 đối với tổng điểm ba môn trong tổ hợp xét tuyển từ kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT. Như vậy, ngay cả khi sử dụng phương thức xét tuyển bằng học bạ độc lập, thí sinh vẫn phải hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT với mức điểm tối thiểu 15/30 để đủ điều kiện bước vào ĐH.

TS Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GDĐT) nhận định, Quy định mới được xem là bước điều chỉnh nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào và tạo một “ngưỡng an toàn” chung cho toàn hệ thống. Với mức tối thiểu 15/30, thí sinh cần đạt trung bình 5 điểm mỗi môn trong tổ hợp xét tuyển – mức điểm phản ánh năng lực cơ bản để theo học chương trình ĐH.

So với giai đoạn bỏ điểm sàn chung, cơ chế này giúp hạn chế tình trạng một số ngành tuyển sinh bằng nhiều phương thức nhưng chất lượng đầu vào không đồng đều. Đồng thời, đây cũng là thông điệp rõ ràng rằng dù lựa chọn phương thức xét tuyển nào, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn giữ vai trò nền tảng.

Với quy chế mới này cùng với việc nhiều trường thay đổi tổ hợp xét tuyển, trong đó nhiều tổ hợp truyền thống không còn xuất hiện khiến thí sinh buộc phải điều chỉnh chiến lược ôn tập và lựa chọn nguyện vọng phù hợp hơn với năng lực thực tế của mình.

Chiến lược cho học sinh lớp 12

Cô giáo Chung Thị Phương Thủy - Trường THPT Thạnh Lộc (TPHCM) đánh giá, sự thay đổi này đòi hỏi thí sinh không chỉ học lệch theo “khối” như trước mà cần xây dựng nền tảng kiến thức toàn diện, tránh phụ thuộc vào một vài môn thế mạnh. Đồng thời, các em cũng cần theo dõi sát thông tin tuyển sinh của từng trường, từng ngành để có sự chuẩn bị kịp thời, đặc biệt trong bối cảnh mốc đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng được quy định khá chặt chẽ.

Ở góc độ tích cực, việc đa dạng hóa tổ hợp xét tuyển có thể mở ra thêm cơ hội cho những thí sinh có năng lực ở các môn học khác nhau, giảm áp lực dồn vào một số khối truyền thống. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là sự chủ động: hiểu rõ yêu cầu ngành học, đánh giá đúng năng lực bản thân và xây dựng lộ trình ôn tập phù hợp ngay từ đầu năm lớp 12, thay vì chờ đến sát thời điểm đăng ký mới điều chỉnh.

Về phía các nhà trường, từ những thông tin thay đổi này đã nhanh chóng điều chỉnh kế hoạch tư vấn hướng nghiệp và hỗ trợ học sinh để có sự lựa chọn chính xác và bài bản hơn. Đại diện Trường PTDT Nội trú THCS và THPT Na Hang (Tuyên Quang) cho biết đối với lớp 12, nhà trường đặc biệt quan tâm và có kế hoạch dạy học, ôn tập ngay từ đầu năm học để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn liên trường được tổ chức từ tháng 9/2025 đến nay, nội dung xoay quanh việc trao đổi phương pháp dạy học nói chung và ôn tập cho học sinh lớp 12, nhóm đối tượng chuẩn bị bước vào một kỳ thi quan trọng. Đối với nội dung dự giờ không chỉ đánh giá việc tổ chức tiết học mà còn làm rõ các giải pháp giúp học sinh lựa chọn môn thi phù hợp, phân bổ thời lượng ôn tập hợp lý và nâng cao hiệu quả hỗ trợ học sinh yếu – mũi nhọn quan trọng để hoàn thành chỉ tiêu chất lượng đã đăng ký với Sở GDĐT.

Cô Hoàng Thị Huyền (Trường THPT Thanh Hà, Hải Phòng) chỉ ra thực tế nhiều học sinh hiện nay chọn ngành nghề chịu ảnh hưởng từ gia đình, bạn bè, truyền thông… theo hướng ngành hot nhưng không phù hợp. Các nhà trường cũng thiếu công cụ hướng nghiệp chuyên sâu.

Công tác định hướng ngày nay không thể chỉ dừng ở việc giới thiệu ngành nghề, mà phải giúp học sinh hiểu rõ yêu cầu đầu vào, đặc thù chương trình đào tạo cũng như triển vọng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp là yêu cầu đặt ra đối với ngành giáo dục. Muốn làm được việc đó, bên cạnh các trường THPT cần tăng cường hoạt động tư vấn cá nhân hóa, giúp học sinh nhận diện điểm mạnh, điểm hạn chế của bản thân để lựa chọn tổ hợp và phương thức xét tuyển phù hợp.

Vì vậy, cô Huyền đề xuất giải pháp ứng dụng AI phân tích, gợi ý ngành nghề dựa trên chân dung cá nhân của từng học sinh về tính cách, sở thích, điểm mạnh điểm yếu và trường ĐH phù hợp năng lực học sinh.