Cấp cứu kịp thời ca bệnh não mô cầu xâm lấn nguy kịch

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vừa tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp bệnh do não mô cầu xâm lấn thể viêm màng não kèm nhiễm khuẩn huyết ở bệnh nhân nam 22 tuổi. Người bệnh nhập viện trong tình trạng sốt cao 39°C, rét run, mệt mỏi, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, nôn nhiều và rối loạn tiêu hóa. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh cảnh nặng với tổn thương gan – mật, rối loạn đông máu, phản ánh tình trạng nhiễm trùng huyết nghiêm trọng, nguy cơ suy đa tạng, đe dọa trực tiếp tính mạng.

Trước đó, bệnh nhân đã điều trị tại tuyến dưới nhưng không cải thiện, buộc phải chuyển khẩn cấp lên tuyến trung ương. Sau hội chẩn, các bác sĩ triển khai phác đồ điều trị chuẩn gồm kháng sinh đặc hiệu, thuốc chống dày dính màng não, kiểm soát rối loạn đông máu, bảo vệ gan – dạ dày, bù dịch, hỗ trợ dinh dưỡng và theo dõi chặt chẽ các chức năng sống. Song song với điều trị y khoa, đội ngũ điều dưỡng theo dõi sát mạch, huyết áp, nhịp thở, thân nhiệt, lượng dịch vào – ra; thực hiện y lệnh hạ sốt, hướng dẫn chế độ ăn lỏng, dễ tiêu và chăm sóc tinh thần, giúp người bệnh yên tâm tuân thủ điều trị.

Sau ba ngày điều trị tích cực, bệnh nhân hết sốt, giảm đau đầu, không còn nôn và sợ ánh sáng, các chỉ số sinh tồn ổn định, chức năng gan và tình trạng đông máu cải thiện rõ rệt. Tình trạng bệnh tiến triển thuận lợi, không xuất hiện biến chứng nguy hiểm, cho thấy hiệu quả của việc phát hiện sớm và xử trí kịp thời.

Bệnh do não mô cầu xâm lấn (Invasive meningococcal disease – IMD) do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh như nói chuyện, ho, hắt hơi. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm, có thể biểu hiện dưới dạng viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc phối hợp cả hai, khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng và có thể tiến triển rất nhanh sang sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng.

Theo thống kê giai đoạn 2015–2025, Khoa Bệnh lây đường hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận hơn 10 ca bệnh do não mô cầu xâm lấn. Riêng năm 2025, Khoa điều trị 5 bệnh nhân, trong đó có trường hợp diễn biến rất nặng với viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng, phải hồi sức tích cực và phối hợp đa chuyên khoa.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, song phổ biến ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên 14–23 tuổi, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch. Nhóm nguy cơ đặc biệt là chiến sĩ mới, tân binh trong các đơn vị quân đội do sinh hoạt tập trung, mật độ cao, cường độ huấn luyện lớn, dễ suy giảm sức đề kháng. Thực tế đã ghi nhận những ca bệnh diễn biến tối cấp, tử vong trong vòng 24 giờ, thậm chí trước khi kịp chuyển đến bệnh viện.

Theo Đại tá, TS. Vũ Viết Sáng, Viện trưởng Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm, kiêm Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường hô hấp, khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cổ cứng, nôn nhiều, đặc biệt là ban xuất huyết dưới da, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện quấy khóc bất thường, bỏ bú hoặc lơ mơ cũng có thể là tín hiệu sớm của một bệnh cảnh rất nặng.

Không chỉ đe dọa tính mạng, bệnh do não mô cầu xâm lấn còn có thể để lại di chứng nặng nề như điếc, liệt, suy giảm trí tuệ hoặc hoại tử phải cắt cụt chi. Vì vậy, chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và tiếp cận y tế kịp thời là yếu tố then chốt. Người dân, đặc biệt là chiến sĩ mới trong các đơn vị quân đội, cần tiêm vaccine phòng các nhóm não mô cầu phù hợp, giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế dùng chung đồ dùng và đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ để bảo vệ bản thân và cộng đồng.