Căng thẳng vùng Vịnh giáng đòn mới vào trung tâm công nghiệp châu Âu

Cú sốc mới với ngành công nghiệp châu Âu

"Không có dấu hiệu giảm bớt. Mỗi năm lợi nhuận lại giảm đi một chút, và cuối cùng thì chúng biến mất. Thật mệt mỏi và chúng tôi không biết phải làm gì nữa", bà Nighswonger, chủ sở hữu công ty Gechem của Đức nói.

Gechem, công ty pha chế hóa chất cho các sản phẩm tẩy rửa gia dụng và đóng chai dầu phanh cho ngành ô tô, đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề từ ​​cuộc khủng hoảng mới nhất ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp ở châu Âu, từ hóa chất và nhựa đến kim loại, dệt may và đồ chơi.

Theo nhận định của hàng chục giám đốc điều hành tại Đức, Pháp, Đan Mạch và Thụy Sĩ, trong khi hậu quả của cuộc chiến vùng Vịnh đang ảnh hưởng đến các công ty trên toàn thế giới, thì ở châu Âu, tác động lại càng mạnh hơn khi giá năng lượng vốn đã cao hơn các khu vực khác.

Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz sau các cuộc tấn công của Israel và Mỹ đã ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu mỏ trước khi các cuộc tấn công ăn miếng trả miếng vào các cơ sở khí đốt khổng lồ ở Iran và Qatar tuần trước đẩy giá dầu thô lên gần 120 USD một thùng, gấp đôi giá so với đầu năm 2026.

Riêng nền kinh tế Đức có thể phải đối mặt với thiệt hại 40 tỷ euro (46 tỷ USD) trong hai năm nếu giá dầu duy trì ở mức 100 USD một thùng. Theo Viện Kinh tế Đức IW, các ngành công nghiệp châu Âu đã trở nên dễ bị tổn thương như thế nào sau nhiều năm chi phí năng lượng cao, cạnh tranh khốc liệt từ Trung Quốc và việc đóng cửa các nhà máy. Theo dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nền kinh tế lớn nhất châu Âu, vẫn đang chật vật với hậu quả của xung đột Ukraine, có một số giá điện bán buôn cao nhất thế giới ở mức 132 USD mỗi megawatt giờ (MWh), cao hơn đáng kể so với 48 USD mỗi MWh ở Mỹ và cũng cao hơn mức trung bình 120 USD của EU.

"Châu Âu đang đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng nặng nề và rõ ràng không đủ khả năng chịu đựng cú sốc năng lượng thứ hai trong một khoảng thời gian ngắn như vậy. Đức và Anh là những nước dễ bị tổn thương nhất trước cú sốc năng lượng", bà Ipek Ozkardeskaya, nhà phân tích cấp cao tại ngân hàng Thụy Sĩ Swissquote cho biết.

Khủng hoảng toàn diện

Được thành lập vào năm 1861, Gechem là biểu tượng Mittelstand của Đức, thuật ngữ chỉ 3,4 triệu doanh nghiệp cỡ trung sử dụng hơn 33 triệu người và tạo ra hơn một nửa sản lượng kinh tế của nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.

Năm ngoái, Gechem đạt doanh thu 46 triệu euro và có 165 nhân viên, nhưng hiện đã đóng băng việc tuyển dụng và lần đầu tiên sau hai thập kỷ, không còn loại trừ khả năng cắt giảm việc làm, ông Nighswonger cho biết.

Các kế hoạch bổ sung máy đóng chai và mở rộng nhà máy điện mặt trời, hai dự án trị giá hàng triệu euro, đang bị tạm dừng.

“Tình hình này sẽ ảnh hưởng đặc biệt nặng nề đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ của chúng tôi, vì nhiều doanh nghiệp trong số đó không có cách nào để thay đổi nguồn cung nguyên liệu thô trong thời gian ngắn”, ông Wolfgang Grosse Entrup, Giám đốc điều hành của Hiệp hội hóa chất Đức (VCI), cho biết.

Ngay cả trước chiến tranh Iran, các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Đức đã phải gánh chịu những cuộc khủng hoảng gần đây. Theo văn phòng thống kê của Đức, 24.064 công ty, chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đã nộp đơn xin phá sản trong năm 2025, con số cao nhất kể từ năm 2014.

Áp lực cũng đang lan rộng lên chuỗi giá trị của ngành hóa chất trị giá 635 tỷ euro của châu Âu. Công ty Lanxess của Đức, với doanh thu 5,7 tỷ euro năm ngoái, cho biết họ sẽ cắt giảm 550 việc làm và tăng giá ngay khi chi phí của chính họ tăng lên.

Nhà sản xuất chất kết dính và hàng tiêu dùng Đức Henkel cho biết, họ đang chứng kiến ​​giá nguyên liệu thô tăng gián tiếp, trong khi nhà sản xuất hóa chất lớn nhất nước Đức, BASF, đã tăng giá một số mặt hàng hơn 30%.

Theo ông Grosse Entrup từ VCI, các công ty của Đức đang hoạt động trong tình trạng khủng hoảng toàn diện.

Những căng thẳng tương tự đang lan rộng khắp trung tâm công nghiệp của châu Âu. Theo ông Peter Voser, Chủ tịch tập đoàn kỹ thuật khổng lồ ABB của Thụy Sĩ, một cuộc chiến vùng Vịnh kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế toàn cầu do tình trạng thiếu hụt năng lượng và giá cả tăng cao.

"Trong ngắn hạn, các công ty sử dụng khí đốt làm nguồn năng lượng chính thậm chí có thể phải đóng cửa dây chuyền lắp ráp, điều này có thể góp phần làm tăng giá trong một số lĩnh vực. Nhưng tác động toàn cầu thực sự sẽ đến sau đó. Chiến tranh càng kéo dài, sự sụt giảm về phía cầu càng sâu sắc", ông Voser nói.

Tại Pháp, ông Marc-Antoine Blin, Chủ tịch của Elydan, công ty sản xuất ống nhựa dùng trong nhà và cơ sở hạ tầng, cho biết các nhà cung cấp châu Á, phụ thuộc vào dầu mỏ từ Trung Đông, đã tuyên bố sự kiện bất khả kháng, đẩy giá nguyên liệu thô lên cao.

Ông Blin cho rằng nếu cuộc xung đột kéo dài, ông sẽ phải chuyển chi phí cao hơn sang người tiêu dùng: "Tôi không nghĩ chúng tôi có thể tự mình gánh chịu cú sốc đó bằng cách cắt giảm lợi nhuận".

Tại Đan Mạch, LEGO đang chuyển sang sử dụng nhựa tái chế và nhựa sinh học làm từ các nguồn tài nguyên tái tạo như mía đường để sản xuất những viên gạch đồ chơi nổi tiếng của mình và giảm việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhưng sự bất ổn liên tục vẫn là một mối lo ngại.

Rủi ro vỡ nợ

Như một dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng vùng Vịnh đang ảnh hưởng đến nhiều mặt khác, Lanxess cho biết kế hoạch bán cổ phần liên doanh của công ty đã bị hủy bỏ, thị trường xấu đi sau chiến tranh Iran được cho là đóng một phần trong đó.

Công ty công nghệ ngoài trời Thụy Điển Dometic đã rút cổ tức, trong khi Thyssenkrupp Steel Europe, nhà sản xuất thép lớn thứ hai châu lục, cho biết việc giá khí đốt tăng liên tục sẽ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất.

Hiệp hội vận động hành lang thép Đức WV Stahl cảnh báo rằng, cần thêm sự hỗ trợ chính trị để ổn định giá khí đốt và điện cho một trong những lĩnh vực tiêu thụ năng lượng nhiều nhất châu lục. Hiệp hội cho rằng, chiến tranh Iran đã phơi bày "điểm yếu to lớn" của châu Âu.

Hiệp hội thương mại Pháp Polyvia, đại diện cho các công ty nhựa và vật liệu composite, đang bày tỏ lo ngại với chính phủ và cho rằng, các nhà cung cấp đang sử dụng chi phí khí đốt tăng vọt để đàm phán lại hợp đồng và đẩy giá lên cao hơn, nguy cơ ngày càng tăng là họ cũng có thể cắt giảm khối lượng được phân bổ.

Nhưng các chính phủ châu Âu hiện có ít dư địa tài chính hơn so với năm 2022 để bảo vệ ngành công nghiệp bằng các khoản trợ cấp khổng lồ. Theo ông Karl Pettersen, đồng Giám đốc xếp hạng doanh nghiệp tại Scope Ratings, nếu giá dầu hướng tới mức 130 USD một thùng, nguy cơ vỡ nợ sẽ lớn hơn đáng kể đối với các lĩnh vực như kim loại và hóa chất.

"Khả năng cạnh tranh của châu Âu phụ thuộc vào việc cải thiện nguồn cung năng lượng an toàn và giá cả phải chăng", ông Karl Pettersen nói.