Việc chuyển từ thuế khoán sang cơ chế kê khai từ năm 2026 là một bước đi chính sách đúng đắn, phù hợp với yêu cầu minh bạch hóa và hiện đại hóa quản lý thuế. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở chủ trương, mà ở cách thức triển khai để bảo đảm “thu đúng, thu đủ” mà không tạo thêm gánh nặng hay phát sinh tiêu cực.

PV: Thưa bà, giai đoạn áp Tết vô cùng bận rộn, cảm ơn bà vẫn dành thời gian trò chuyện cùng với Đại Đoàn Kết về một chính sách thuế được rất nhiều hộ kinh doanh, người dân quan tâm trong năm 2026 này, đó là chính sách chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai theo doanh thu. Trân trọng cảm ơn bà cùng lời chúc năm mới vạn sự như ý.

Bà Nguyễn Thị Minh Khuê: Trân trọng cảm ơn báo Đại Đoàn Kết đã quan tâm hỗ trợ người kinh doanh, xây dựng niềm tin và sự tuân thủ trong lĩnh vực thuế, đặc biệt là giai đoạn chuyển đổi quan trọng, được nhiều người quan tâm như hiện nay. Sapo xin kính chúc Báo Đại đoàn kết năm mới phát triển và luôn là tờ báo gần gũi, đồng hành với nhiều đối tượng bạn đọc trên cả nước và kiều bào.

Dù hiểu nộp thuế là quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi người dân. Song thực tế, sợ thuế là tâm lý của người làm kinh doanh. Theo bà, trong quá trình chuyển từ thuế khoán sang kê khai, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thuế, ứng dụng công nghệ thuế, cần đẩy mạnh những giải pháp nào để giúp hộ kinh doanh hiểu đúng, làm đúng và không còn tâm lý “sợ thuế”?

- Tâm lý “sợ thuế” của hộ kinh doanh chủ yếu xuất phát từ ba nguyên nhân: thiếu thông tin rõ ràng, quy trình thực hiện phức tạp và lo ngại rủi ro sai sót. Vì vậy, giải pháp căn cơ là giúp họ có đủ thông tin, hiểu đúng, đủ và hỗ trợ các giải pháp, công cụ thân thiện với người kinh doanh.

Để làm được điều này thì cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa cơ quan thuế, đơn vị cung cấp giải pháp, dịch vụ tư vấn và người nộp thuế. Trong đó, đơn vị cung cấp giải pháp như Sapo cần đóng vai trò là cầu nối giữa người nộp thuế và cơ quan thuế. Các doanh nghiệp công nghệ trong lĩnh vực thuế cần nhanh chóng cập nhật các thay đổi về chính sách pháp luật thuế để kịp thời nâng cấp tính năng đáp ứng, chuẩn hóa quy trình triển khai để hộ kinh doanh dễ tiếp cận, nắm bắt thực thi đồng thời các tính năng phần mềm phải đảm bảo tính tường minh, dễ dùng và có khả năng điều hướng người dùng để họ có thể tự thao tác và hạn chế các sai sót.

Khi hộ kinh doanh hiểu rằng kê khai thuế là một phần của hoạt động kinh doanh bình thường, có thể thực hiện dễ dàng và được hỗ trợ kịp thời, thì tâm lý “sợ thuế” sẽ dần được thay thế bằng tâm lý chủ động và hợp tác.

Từ thực tế làm việc với hàng triệu hộ kinh doanh, Sapo nhận thấy đâu là những vướng mắc lớn nhất hiện nay trong việc kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, và ngành thuế nên hỗ trợ ra sao để giảm chi phí tuân thủ cho người kinh doanh nhỏ lẻ? Thực tế nhiều hộ kinh doanh vẫn cho biết họ “không biết mình phải làm gì tiếp theo”?

-Từ thực tiễn đồng hành cùng hộ kinh doanh, chúng tôi nhận thấy vướng mắc lớn nhất hiện nay không nằm ở nghĩa vụ thuế, mà ở việc “không biết bắt đầu từ đâu và làm tiếp như thế nào”.

Nhiều hộ kinh doanh còn lúng túng trong việc ghi nhận doanh thu, sử dụng hóa đơn điện tử, phân biệt các mốc thời gian kê khai và nộp thuế. Điều này dẫn tới cảm giác áp lực, dù bản thân họ sẵn sàng tuân thủ.

Vì vậy, hộ kinh doanh cần cơ quan thuế sớm hoàn thiện hành lang pháp lý và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ họ để họ hiểu đủ và đúng và chính sách pháp luật hiện hành. Hộ kinh doanh cần nhất là sự hướng dẫn đơn giản, đầy đủ, nhất quán từ cơ quan thuế để họ yên tâm thực thi. Việc tuyên truyền, hướng dẫn có thể thực hiện thông qua các kênh số, thông qua đội ngũ cán bộ thuế tại cơ sở và thông qua cánh tay nối dài như các đơn vị cung cấp giải pháp, các hiệp hội…

Từ góc nhìn của Sapo, đâu là những thông tin hoặc hướng dẫn mà hộ kinh doanh đang thiếu nhất khi chuyển sang kê khai (từ ghi nhận doanh thu, xuất hóa đơn đến kê khai thuế) và cơ quan thuế nên đẩy mạnh hỗ trợ ở khâu nào trước?

Theo chúng tôi, hộ kinh doanh đang thiếu nhất là một “bức tranh tổng thể” về quy trình kê khai thuế, từ ghi nhận doanh thu, xuất hóa đơn, sổ kế toán đến kê khai và nộp thuế, đặc biệt là đối với các hộ kinh doanh đa ngành nghề, nhiều địa điểm kinh doanh hay kênh bán hàng.

Nếu chỉ hướng dẫn từng bước riêng lẻ và đặt trong bối cảnh kinh doanh đơn ngành, một địa điểm hay một kênh bán, người kinh doanh rất dễ rơi vào trạng thái làm đúng một khâu nhưng vẫn lo thiếu hoặc sai ở khâu khác. Vì vậy, cơ quan thuế nên ưu tiên hỗ trợ trước ở khâu nhận thức và quy trình tổng thể, giúp hộ kinh doanh hiểu rõ: mình cần làm những việc gì, theo thứ tự nào, và khi nào và làm như thế nào được coi là đảm bảo tuân thủ.

Khi quy trình được làm rõ, việc ứng dụng giải pháp công nghệ sẽ trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn rất nhiều.”

Đầu năm 2026, cùng “kim chỉ nam” là các văn kiện của Đại hội XIV của Đảng, hàng loạt quyết sách quan trọng đã được ban hành nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số. Chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai được nhìn nhận là một chính sách kinh tế lớn để nâng cấp hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, phát triển kinh tế tư nhân. Theo bà, làm sao để chính sách thuế có thể tạo động lực cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp trưởng thành và phát triển bền vững?

- Chính sách thuế chỉ thực sự tạo động lực khi được thiết kế và triển khai theo hướng “đồng hành cùng sự trưởng thành của người kinh doanh”.

Việc chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai không nên được nhìn nhận là tăng nghĩa vụ, mà là một bước giúp hộ kinh doanh vận hành minh bạch hơn, quản lý bài bản hơn và từng bước tiệm cận mô hình doanh nghiệp.

Khi chính sách thuế đi kèm với lộ trình phù hợp, chi phí tuân thủ hợp lý và các công cụ hỗ trợ hiệu quả, hộ kinh doanh sẽ coi đây là cơ hội để phát triển bền vững, thay vì là một rào cản.

Vậy thưa bà, để chính sách thuế kê khai thực sự phát huy hiệu quả, cần những điều kiện then chốt nào về tổ chức thực hiện và sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương?

Theo chúng tôi, có ba điều kiện then chốt.

Thứ nhất là sự thống nhất và nhất quán trong tổ chức thực hiện giữa Trung ương và địa phương để người nộp thuế tiếp cận thông tin giống nhau ở mọi nơi.

Thứ hai là tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế, các bộ ngành liên quan và doanh nghiệp công nghệ để các chủ trương chính sách dễ đi vào thực tiễn vận hành.

Thứ ba là lấy người nộp thuế làm trung tâm, coi việc hỗ trợ người kinh doanh làm đúng, làm đủ là nền tảng để xây dựng niềm tin và sự tuân thủ bền vững.

Khi ba điều kiện này được đáp ứng, chính sách thuế kê khai sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế tư nhân và tăng trưởng dài hạn.

Trân trọng cảm ơn bà.

Hồ Hương (thực hiện)