Lần đầu tiên, hệ thống ngân hàng được xếp hạng chỉ số tín nhiệm trong "Báo cáo thường niên Chỉ số tín nhiệm Việt Nam 2012”. Bản báo cáo đưa ra danh sách xếp hạng 32 ngân hàng được xếp hạng theo mức độ giảm dần về năng lực tài chính, hiệu quả kinh doanh và tiềm năng phát triển. Song, không ít ý kiến của các chuyên gia cho rằng, việc xếp hạng các ngân hàng lần này chưa thực sự hợp lý và thiếu tính khách quan.

Báo cáo mới được Văn phòng Chủ tịch nước và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố hôm 8-9, có 9 trong trong số 32 ngân hàng được xếp vào hạng A. Những ngân hàng này được đánh giá là có năng lực cạnh tranh cao với sức mạnh thị trường lớn, năng lực tài chính ổn định, hoạt động kinh doanh hiệu quả và tiềm năng phát triển tốt. Nhóm B cũng gồm có 9 ngân hàng. Đây là nhóm những ngân hàng có khả năng cạnh tranh khá, có sức mạnh thị trường tốt, năng lực tài chính hợp lý và hoạt động kinh doanh ổn định với tiềm năng phát triển tốt. Có 11 ngân hàng thuộc nhóm C được đánh giá là có năng lực cạnh tranh trung bình, có sức mạnh thị trường hạn chế nhưng đem lại giá trị, năng lực tài chính nằm trong khoảng chấp nhận được và hoạt động kinh doanh ổn định, hoặc có năng lực tài chính tốt với hoạt động kinh doanh kém ổn định hơn. Đặc biệt, có 3 ngân hàng xếp vào nhóm cuối cùng - nhóm D, nhóm ngân hàng có năng lực cạnh tranh hạn chế, gồm Ngân hàng Phương Tây (Western Bank), Ngân hàng Việt Nam Thương Tín (VietBank) và Ngân hàng Phát triển Mê Kông (MDB). Ba ngân hàng này mạng lưới kinh doanh yếu, sức mạnh thị trường yếu, năng lực tài chính chấp nhận được và hoạt động kinh doanh kém ổn định.

Nhận định về bảng xếp hạng Chỉ số năng lực cạnh tranh lần này của các doanh nghiệp nói chung, của hệ thống ngân hàng nói riêng, một đại diện Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp (CRV) cho biết: Không phải bất cứ doanh nghiệp nào cũng đều hào hứng tham gia "bảng xếp hạng”, bởi lẽ, sẽ có nhiều doanh nghiệp bị lộ diện yếu kém về mặt này hoặc mặt kia, nhưng đây như là "chiếc gương” để họ soi và xem mình đang ở vị trí nào? từ đó các doanh nghiệp cố gắng hoạt động tốt hơn thì cũng là thành công.

Tuy nhiên, không ít ý kiến của các chuyên gia lại có nhận định trái chiều, rằng, việc công bố công khai về năng lực tài chính cũng như hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng ở thời điểm hệ thống ngân hàng đang có nhiều "điều tiếng” hiện nay chẳng khác nào như đổ thêm dầu vào lửa, sẽ càng đẩy những ngân hàng thương mại được xếp hạng thấp vào tình thế khó khăn.

Theo TS Nguyễn Trọng Tài – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học ngân hàng, một điều đáng đặt dấu hỏi ở đây là: Tại sao lại chỉ xếp hạng 32 ngân hàng thương mại trong khi con số ngân hàng đang hoạt động trên cả nước lớn hơn rất nhiều? Và nhìn vào bảng xếp hạng, có thể thấy những ngân hàng thuộc nhóm A đều là các ngân hàng thuộc tầng lớp "gạo cội”, nghĩa là có thâm niên hoạt động lâu năm, có mạng lưới tổ chức tín dụng rộng khắp, có uy tín, thương hiệu và tất nhiên, những ngân hàng này phải có nguồn lực tài chính mạnh hơn hẳn so với các ngân hàng thuộc "hạng dưới”. TS Tài cho rằng, trên thực tế, việc đánh giá, xếp hạng các ngân hàng thương mại vẫn thực hiện hàng năm do Ngân hàng Nhà nước dựa vào số liệu của Trung tâm Thông tin tín dụng CIC. Tuy nhiên, kết quả của các đánh giá này không được công bố mà chủ yếu là để các ngân hàng thương mại biết rõ "sức khỏe” của mình.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng: Việc công bố công khai "sức khỏe” của các ngân hàng lần này không phải của Ngân hàng Nhà nước là điều rất không nên. Điều này sẽ gây những ảnh hưởng rất lớn đến những ngân hàng thuộc các nhóm C, D về uy tín, thương hiệu của họ.

Còn nhớ, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu đã từng nhận định: Đánh giá, xếp hạng hoạt động của các ngân hàng là một công việc nhạy cảm. Hiện chỉ có cơ quan Thanh tra - Giám sát của Ngân hàng Nhà nước có đủ thẩm quyền và số liệu để thực hiện công việc này.

Trước đó, hồi đầu năm Ngân hàng Nhà nước cũng có một "bảng xếp hạng” của mình với việc phân nhóm để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong năm 2012. Khác với "bảng xếp hạng” này, danh tính các nhà băng trong 4 nhóm của NHNN không được công bố công khai. Dù vậy, ở thời điểm đó, với việc các ngân hàng nhóm trên lần lượt phơi bày chỉ tiêu tín dụng thì danh tính các ngân hàng nhóm dưới cũng dần lộ diện, và những ngân hàng đó được coi là "ứng cử viên nặng ký” cho việc sáp nhập, tái cấu trúc hệ thống ngân hàng. Việc bố công khai năng lực cạnh tranh của các ngân hàng ở báo cáo lần này liệu có gửi đi một thông điệp tương tự (?)